“Arzumu günəşin telinə sardım…”

— bu cümlə bir misra deyil, bir taleyin etirafıdır. İnsan bəzən arzusunu torpağa yox, göylərə tapşırar. Çünki yer üzü ağırdır, amma günəş yüngül daşıyır ümidləri. Günəşin teli — görünməzdir, lakin ən möhkəm bağdır. Ora sarınan arzu artıq qorxudan azaddır, çünki işığa əmanət edilib.

Bu ifadədə arzu adi istək deyil; o, yanmaqdan qorxmayan bir niyyətdir. Günəş yandırır, amma eyni zamanda yaşadır. Deməli, arzunu günəşin telinə sarmaq — “yanmağa hazıram, yetər ki, nurda olum” deməkdir. Bu, cəsarətin poetik formasıdır. İnsan arzusunu qaranlıqda gizlətmir, onu işığın ən mərkəzinə aparır.

Günəş burada zamanın özüdür. Doğur, batır, yenə doğur… Arzu isə bu dövrün içində səbrlə gözləyir. Bəlkə bu gün deyil, bəlkə sabah… Amma bilir ki, günəş hər səhər yenidən sözünü tutur. Ona sarılan arzu gec-tez işığa çevrilir.

Bu cümlədə həm də incə bir təslimiyyət var. İnsan arzusunu öz gücündən çıxarıb kainatın nizamına verir. “Mən istədim, amma hökmü işığa buraxdım” deməkdir bu. Çünki bəzi arzular yalnız niyyətlə deyil, zamanla, nurla, səssiz dua ilə gerçəkləşir.

“Arzumu günəşin telinə sardım” — bir qadının, bir şairin, bir ruhun öz içindəki ən saf istəyi qoruma üsuludur. O arzu artıq qorxmaz, çünki işıqda gizlənir. O arzu itib getməz, çünki hər səhər günəşlə birgə yenidən xatırlanır.

Və insan anlayır ki,
arzular torpağa yox,
işığa tapşırılanda böyüyür…

“Arzumu günəşin telinə sardım…”

Bu misra ilk baxışda sadə görünə bilər. Amma insan ruhunun dərinliyinə enəndə anlayırsan ki, burada bir ömrün susqun fəlsəfəsi yaşayır. Çünki hər insanın içində gizli bir arzu var — heç kimə tam danışa bilmədiyi, yalnız səssiz dualarla qoruduğu bir arzu… Və o arzunu hər kəsə deyil, yalnız işığa əmanət edər insan.

Günəş burada sadəcə göy üzündə doğan bir ulduz deyil. Günəş — həyatın özü, ilahi enerji, ümid, başlanğıc və dirilişdir. İnsan arzunu günəşin telinə sarıyırsa, demək o artıq arzunu qaranlıqdan çıxarıb nurun ixtiyarına verir. Çünki qaranlıq qorxudur, işıq isə inam.

Bu cümlədə qəribə bir yanmaq hissi də var. Günəşin yaxınlığında olmaq asan deyil. Günəş istilikdir, atəşdir, sınaqdır. Arzunu onun telinə sarımaq — “əgər yanmalıamsa belə, nur uğrunda yanacağam” deməkdir. Bəzən insan arzularına çatmaq üçün əvvəlcə içindəki köhnə qorxuları yandırmalıdır. Çünki işığa yalnız içində qaranlığı azalan ruhlar yaxınlaşa bilir.

Arzu…
İnsan ömrünün görünməyən tərəfidir. Kimi onu illərlə ürəyində daşıyır, kimi bir ömür boyu gizlədir, kimi isə hər səhər günəşə baxıb səssizcə içindən keçirir. Çünki bəzi arzular sözə çevriləndə zəifləyir. Ona görə də insanlar dualarını çox zaman dillə yox, baxışla edirlər.

“Günəşin teli” ifadəsi isə olduqca dərin metaforadır. Günəşin görünən şüaları var, bir də görünməyən telləri… O tellər insan ruhuna toxunur. Səhər doğan günəşin pəncərədən içəri süzülən işığı necə insanın qəlbinə ümid gətirirsə, eləcə də arzularımızı görünməz şəkildə həyata bağlayır. İnsan bəzən hiss etmədən öz taleyini o işıq tellərinə bağlayır.

Bu misrada həm də səbir yaşayır. Günəş tələsik doğmur. O, gecənin qaranlığını səssizcə yararaq gəlir. Arzular da belədir. Hər arzu dərhal gerçəkləşmir. Bəziləri zaman istəyir, bəziləri göz yaşı, bəziləri isə insanın özünü tanımasını gözləyir. Ona görə də arzunu günəşin telinə sarımaq — həm də “mən gözləməyi qəbul edirəm” deməkdir.

İnsan həyatında elə anlar olur ki, artıq heç kimdən kömək ummur. Nə insanlardan, nə sözlərdən… Sadəcə göyə baxır. Çünki göy susaraq anlayır insanı. Günəş isə hər səhər ona eyni mesajı verir:
“Qaranlıq nə qədər uzun olsa da, işıq mütləq geri dönəcək…”

Bu misrada bir qadın ruhunun incəliyi də gizlidir. Qadın arzularını çox vaxt içində yaşadar. Onları səs-küylə deyil, səssizliklə böyüdər. Bəzən bir baxışda, bir duada, bir səhər işığında qoruyar arzularını. Çünki qadın ruhu bilir — ən saf arzular hayqırmaqla yox, səbir və sevgi ilə gerçəyə çevrilir.

Və insan anlayır ki,
bəzi arzular torpaqda cücərmir…
Onlar yalnız işıqda boy atır.

Bəlkə də buna görə insanlar hər səhər günəş doğanda içində qəribə bir rahatlıq hiss edir. Çünki ruh bilir — hələ hər şey bitməyib. Hələ ümid yaşayır. Hələ arzular günəşin tellərində asılı qalıb dünyaya enəcəyi günü gözləyir…

Arzumu günəşin telinə sardım…
Qoy küləklər aparmasın deyə…
Qoy qaranlıqlar toxunmasın deyə…
Qoy hər səhər doğan işıq mənə
yenidən yaşamağı öyrətsin deyə…

Pərvanə Salmanqızı
Jurnalist, şair-publisist.