Ömrünü Şəfaya Kökləyən İnsan

Borçalı mahalı Azərbaycan elminə, mədəniyyətinə və təbabətinə böyük şəxsiyyətlər bəxş etmiş ulu, bərəkətli bir yurd yerimizdir. Bu torpağın yetirdiyi, tibb ictimaiyyəti tərəfindən hörmətlə, xəstələri tərəfindən isə sonsuz minnətdarlıqla anılan işıqlı ziyalılardan biri də tanınmış allerqoloq-alim, xeyirxah insan Sərdar Məhəmməd oğlu Bədəlovdur.
Hər bir böyük şəxsiyyətin, elmi zirvələri fəth edən loğmanın xarakteri, ilk növbədə, doğulub boya-başa çatdığı ocaqda, ailə tərbiyəsində və yurdun adət-ənənələrində formalaşır. Sərdar həkimin də ömür yolu o müqəddəs ana əllərinin bərəkətindən, Borçalının köklü məişət mədəniyyətindən və halallıq düsturundan başlanmışdı. Məhz bu səbəbdən, onun həyat hekayəsini vərəqləyərkən qarşımıza çıxan poetik ana obrazı, əslində onun bəşəri dünyagörüşünün təməl daşıdır.
Sərdar həkim peşəkar loğman olmaqla bərabər, həm də qəlbi zərif duyğularla döyünən, Borçalı poeziya bulağından su içən istedadlı bir şair idi. Onun hələ 1968-ci ildə “Bakı” qəzetində dərc olunan ilk “Ana” şeiri söz sənətinə, anaya və doğma torpağa bəslədiyi sonsuz sevginin bariz nümunəsi idi.
O, 1947-ci il yanvarın 8-də Borçalı mahalının Saraclı kəndində, zəhmətkeş və el-obaya bağlı bir ailədə dünyaya göz açmışdı. Uşaqlıq illəri təndirinin alovu sönməyən, cəhrəsinin səsi kəsilməyən, hər küncündən halallıq yağan əsl ulu Borçalı mühitində keçmişdi. Atası obaşdan işə gedib gecə qayıdan, ailənin ruzisini torpaqdan və zəhmətdən çıxaran bir insan, anası isə evin bütün yükünü çiyinlərində daşıyan fədakarlıq simvolu idi. Müəllifin könül dünyasından süzülüb gələn o unlu-urvalı, xəmir qatanda yanağı lalə kimi qızaran ana — əslində Sərdar həkimi və digər övladları böyüdən, onları elm, mərifət yoluna salan fədakar Azərbaycan anasının ümumiləşdirilmiş obrazıdır:

Anamın əlləri unlu-urvalı,
Yum-yumuşaq, qar kimi, xəmir kimiydi…
Bərəkət hopmuşdu biləyə, ələ,
Saçını yığanda, əlinin dalı,
Alnı ağ olardı, yanağı lalə…

Bu evdə həyat səhər tezdən, xoruz banında, hələ dan yeri sökülməmiş başlayardı. Ananın qısa “çimir” yuxusundan sonra həyət-bacadan odun yarmaq səsi gələr, təndir bir göz qırpımında alovlanardı. Evin küncündəki xana, yanındakı cəhrə, yun əlçimləri, kir-kirə daşları və naxışlı iynə yastığı Borçalı ocağının sarsılmaz nizamından, estetik dünyasından xəbər verirdi. Sərdar həkim məhz belə bir mühitdə — anaların qış tədarükü üçün corab toxuduğu, uşaqları təzə təndir çörəyinin ətri ilə məktəbə yola saldığı xeyirxahlıq və zəhmət iqlimində boy atmışdı:

Çörəyin ətrindən məst ola-ola,
Uşaqlar düşərdi məktəbə yola…
…Millərdən çıxmamış corabla bağı,
Qışa hazırlayır, uşaqlar geysin…

Anasının bu fədakar əməyini, ailəni necə böyük dözümlə və sevgiylə qoruduğunu görən gənc Sərdar hələ uşaq yaşlarından oxumağa, valideynlərinin başını uca etməyə söz vermişdi. Bu yüksək məsuliyyət hissi onun 1964-cü ildə Saraclı kənd orta məktəbini gümüş medalla bitirməsinə zəmin yaratdı. Elə həmin il o, N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun pediatriya fakültəsinə daxil oldu.
İki il ordu sıralarında hərbi həkim kimi ləyaqətlə xidmət etdikdən sonra Bakının Nərimanov rayonundakı 7 saylı uşaq poliklinikasında sahə həkimi kimi fəaliyyətə başladı. Lakin onun fitri istedadı və təbabətə bağlılığı onu daha böyük elmi zirvələrə doğru aparırdı. Anasının əlləri evdə hər işə yetdiyi kimi, Sərdar həkimin də şəfalı əlləri minlərlə xəstəyə loğmanlıq etmək və tibb elminin yeni üfüqlərini fəth etmək üçün elmin dərinliklərinə uzandı.
1975-ci ildə Səhiyyə Nazirliyinin sərəncamı ilə Respublika Xəstəxanasında allerqoloji kabinet yaradıldıqdan sonra Sərdar Bədəlov fəaliyyətini burada davam etdirdi. O, 1976–1978-ci illərdə Moskva Mərkəzi Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda, professor A.A.Polnerin rəhbərlik etdiyi laboratoriyada çalışaraq bu yeni ixtisasın sirlərinə dərindən yiyələndi. Eyni zamanda, professor Katsla birlikdə Azərbaycanda allerqoloji xidməti ilk dəfə sistemli şəkildə təşkil etməyə nail oldu. Sərdar həkimin Moskvada keçirilən elmi konfransdakı “Timus vəzinin allerqoloji xəstəliklərdə rolu” mövzusunda məruzəsi və nüfuzlu elmi məcmuələrdə dərc olunan çoxsaylı məqalələri tibb dünyasında böyük əks-səda doğurdu, respublikamızı bu sahədə qabaqcıllar sırasına çıxardı.
Tibb sahəsində pillə-pillə ucalan Sərdar Bədəlov 1981–1983-cü illərdə M.Mirqasımov adına Respublika Klinik Xəstəxanasının poliklinika şöbəsində baş həkimin müavini, 1984-cü ildən 2000-ci ilədək isə qəbul şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışdı. 2000-ci ilin yanvarından 2014-cü ilin iyuluna qədər isə fəaliyyətini allerqologiya şöbəsinin müdiri kimi davam etdirdi. Rəhbər və həkim olduğu uzun illər ərzində tabeçiliyindəki kollektivə və müraciət edən hər bir xəstəyə anasından gördüyü o doğmalıq, halallıq və tükənməz mərhəmətlə yanaşdı. O, uşaqlıqda anasının xəmir qatanda, övlad bələyəndə nümayiş etdirdiyi saf sadiqliyi öz peşəsinə, ağ xalatına köçürmüşdü.
2014-cü il iyulun 9-da bu fədakar loğman qəflətən haqq dünyasına qovuşdu. Ölüm onu cismən aramızdan ayırsa da, qoyduğu zəngin elmi irs, Azərbaycanda inkişaf etdirdiyi allerqologiya məktəbi və qəlblərdə buraxdığı silinmez işıq əbədi yaşayacaqdır. Çünki o, ömrünü anasının halal xəmiri, Borçalının pak havası və həkimlik andı ilə bəzəmişdi. Onun həyat yolu, elə qələmə aldığı kitabının adı kimi, bu dünya ilə bir ayrılıq deyil, əslində əbədi bir yaddaş bağının başlanğıcıdır — onun üçün heç zaman “son görüş olmayacaq”.
Sərdar həkimin ömür hekayəsi bəşəri sülhə, ana əməyinə və insanlığa edilən ən uca ehtirama çağırışdır. Elə buna görə də şairin ana əllərinə ucaltmaq istədiyi o müqəddəs abidə, həm Sərdar həkim gibi xalqına şəfa verən oğullar böyüdən anaların, həm də həyatını insanlığın xilasına həsr edən ziyalıların şərəf rəmzidir:

Əlində bərəkət, gözündə atəş,
Doğma obalara, yurda dönərlər!…
Bəzəsin süfrəni halal bərəkət,
Susmasın heç zaman şirin nəğməmiz!
Odur ki, birləşsin bəşər, nəhayət,
Ana əllərinə heykəl qoyaq biz!
Ən uca nöqtədə ucaldaq onu,
Görünsün dünyanın hər bir yerindən…
Qurtarsın davalar, insan qırğını,
Günəş gülüş töksün kirpiklərindən!!!

Sərdar Bədəlov öz ömrünü bəşəriyyətə və şəfa işinə həsr etmiş həqiqi bir loğman ömrü yaşadı. Onun qazandığı ən uca mükafat isə xalqın yaddaşına həkk olunan təmiz adı, qəlbi oxşayan poetik misraları və ruhuna oxunan sonsuz dualardır. Fədakar alimin və xeyirxah insanın əziz xatirəsi onu tanıyanların, doğma Borçalı elinin və Azərbaycan təbabətinin qəlbində əbədi olaraq yaşayacaqdır.
Allah rəhmət eləsin!

Hüseyn İsaoğlu, yazıçı – publisist,
AYB – nin və AJB – nin üzvü
14 iyul 2026