KÖNLÜM

Sevib-sevilməkdir qayəm əzəldən,
Yanır eşq oduna divanə könlüm.
Həsrət yollarında azıb qalmışam,
Düşübdü elə bil dumana könlüm.

Gözümdə həyatın çırağı sönüb,
Bəxtimin çərximi beləcə çönüb.
Sinəmdə ağrılar buluda dönüb,
Bürünüb bu aha, amana könlüm.

Gecikir bəxtimə açılan sabah,
Ruhumun bağında çiçəkləyir ah.
Gözüm bu yollardan yığışmır Allah,
Sığışmır arzuya, gümana könlüm.

Duyğu bağçasında bir baharam mən,
Püstəyəm yaşaram, hələ varam mən.
Sevda yollarında yorulmaram mən,
Səni qorxutmasın zəmanə könlüm.
PÜSTƏ RƏVAN
Şerinə istinadən

Bu şeir duyğuların, sevdanın və insan ruhunun ən incə qatlarını açan bir poetik etirafdır. Hər bənd sanki könlün müxtəlif halını – yanğısını, ümidsizliyini, gözləntisini və yenidən dirçəlişini əks etdirir. Gəlin, hər sətirə dərindən nəzər salaq:
“Sevib-sevilməkdir qayəm əzəldən,
Yanır eşq oduna divanə könlüm.”
Bu misralar insan varlığının ən saf məqsədini ifadə edir: sevmək və sevilmək. “Əzəldən” sözü göstərir ki, bu hiss insanın yaradılışından gələn ilahi bir duyğudur. “Divanə könlüm” isə artıq bu sevdanın adi hiss olmadığını, könlün eşq atəşində yanaraq özünü itirdiyini göstərir. Burada sevgi həm nemət, həm də yanğıdır.
“Həsrət yollarında azıb qalmışam,
Düşübdü elə bil dumana könlüm.”
Bu sətirlərdə ayrılıq və həsrətin yaratdığı çaşqınlıq təsvir olunur. “Azıb qalmaq” insanın yolunu itirməsi, həyatın istiqamətini itirməsi deməkdir. “Duman” isə qeyri-müəyyənlik, ümidlərin bulanmasıdır. Könül artıq nə yolu görür, nə də sabaha aydın baxa bilir.
“Gözümdə həyatın çırağı sönüb,
Bəxtimin çərximi beləcə çönüb.”
Burada ümidsizlik pik nöqtəyə çatır. “Həyatın çırağı”nın sönməsi insanın içindəki yaşamaq həvəsinin azalmasını simvolizə edir. “Bəxtimin çərxi” ifadəsi isə taleyin qəfil və sərt dönüşünü göstərir. Sanki həyat birdən-birə başqa istiqamət alıb və bu dəyişiklik ürəyə ağır zərbə vurub.
“Sinəmdə ağrılar buluda dönüb,
Bürünüb bu aha, amana könlüm.”
Ağrıların “buluda dönməsi” metaforası çox təsirlidir – yığılan dərdlər artıq dolub-daşmağa hazır bir bulud kimidir. “Ah” və “aman” isə bu ağrının dilə gəlmiş formasıdır. Könül bu ağrı ilə sanki örtülüb, başqa heç nə hiss edə bilmir.
“Gecikir bəxtimə açılan sabah,
Ruhumun bağında çiçəkləyir ah.”
Burada gözlənilən xoşbəxtliyin gecikməsi vurğulanır. “Sabah” ümidin rəmzidir, amma o gecikir. Əvəzində “ruh bağında” çiçək açan şey sevinc deyil, “ah”dır. Yəni ümid yerini dərd və həsrətə verib.
“Gözüm bu yollardan yığışmır Allah,
Sığışmır arzuya, gümana könlüm.”
Bu misralar sədaqət və gözləntinin ən yüksək həddini göstərir. Gözlər hələ də o yollardadır – yəni ümid tam ölməyib. Amma könül artıq nə arzuya, nə də gümanlara sığır. Bu, həm ümidsizlik, həm də sonsuz gözlənti arasında qalan bir ruh halıdır.
“Duyğu bağçasında bir baharam mən,
Püstəyəm yaşaram, hələ varam mən.”
Burada qəfil dönüş hiss olunur. Şairə özünü “bahar”a bənzədir – yenilənən, dirilən, həyat verən bir mövsümə. “Hələ varam mən” deməklə o, bütün ağrılara baxmayaraq, ruhunun sınmadığını, yaşamaq gücünün qaldığını bildirir.
“Sevda yollarında yorulmaram mən,
Səni qorxutmasın zəmanə könlüm.”
Sonluq isə ümid və iradə ilə tamamlanır. Şairə sevgidən vaz keçməyəcəyini deyir. “Zəmanə”nin çətinlikləri, insanların dəyişkənliyi onu qorxutmur. Bu, sevginin zamandan və şəraitdən üstün olduğuna inamdır.
Bu şeir bütövlükdə sevginin insanı necə sarsıtdığını, eyni zamanda necə gücləndirdiyini göstərir. Həm yanğı, həm ümid, həm də dirçəliş bir arada təqdim olunur. Şairənin dili sadə, amma dərin mənalıdır – hər kəs öz həyatından bir parça tapa bilər.

Könül – insanın ən gizli sirlərini daşıyan bir aləmdir. Bu aləmdə sevgi həm yara, həm də məlhəmdir. Bəzən dumanlara qərq olub yolumuzu itirsək də, içimizdəki bahar heç vaxt tam solmur. Çünki sevən ürək hər zaman yenidən çiçəkləməyi bacarır.

Pərvanə Salmanqızı
Jurnalist, şair-publisist.