Greig laləsi “lalə kralı” hesab olunur
Lalələrin kralı
Qazaxıstanın cənub bölgələrində rast gəlinən bu endemik bitki növü ədəbiyyatda bu adla tanınmışdır.
Qazaxıstanın Türküstan bölgəsində nadir və nəsli kəsilməkdə olan çöl lalələri yazın gəlişi ilə çiçək açıb, mənzərəni qırmızı dənizə çevirib.
Qazaxıstanın cənubundakı Türküstan vilayətinin Ordabası rayonunda nadir Qreyq lalələri aprel ayının gəlişi ilə çiçək açmağa başlayıb. Yalnız aprel və may aylarında çiçək açan Greig lalələri geniş ləçəklərdəki tünd bənövşəyi naxışları və iri, parlaq qırmızı və ya narıncı stəkan şəkilli çiçəkləri ilə diqqəti cəlb edir.
Ədəbiyyatda “Qreyq laləsi” kimi tanınan bu bitki, Orta Asiyaya mənsub olan endemik növ, dağ ətəklərində və yarımsəhra ərazilərində bitir. Mütəxəssislərin fikrincə, bu nadir lalələrə ancaq Qazaxıstanın cənub bölgələrində rast gəlmək olar.
Lalələr, xüsusilə dağ lalələri, xalq dastanlarında və şeirlərdə şəhid qanı, torpaq sevgisi və baharın gəlişi kimi simvollaşdırılır.
Qırmızı lalə çox vaxt “qan laləsi” kimi təqdim olunur – bu, Greig laləsinin təbii qırmızı rəngi ilə də uyğun gəlir. Klassik Şərq Ədəbiyyatının bu cür nümunələrini çoxlu misal göstərmək olar:
Nizami Gəncəvi – əsərlərində lalə tez-tez gözəllik, eşq və fanilik rəmzi kimi çıxış edir.
Füzuli – laləni çox vaxt qan, ayrılıq və sevda yanğısı ilə əlaqələndirir.
Əlişir Nəvai – Orta Asiya təbiətinə aid təsvirlərdə lalələr mühüm yer tutur.
Bu müəlliflər konkret “Greig laləsi” deməsələr də, Orta Asiya mənşəli lalələr (o cümlədən bu növ) poetik təsvirlərin arxa planını təşkil edir.
Hər il minlərlə turist unikal lalələri görmək üçün bölgəyə axışır.
Hündürlüyü 40-50 santimetrə çata bilən lalələrin də elmi əhəmiyyəti böyükdür. İlk dəfə 19-cu əsrdə elm aləminə təqdim edilən çiçəyin adı o zaman Rusiya Bağbanlar Assosiasiyasının prezidenti Samuel Qreiqin şərəfinə verilmişdir. Bu növ hazırda Hollandiyada becərilən yüzlərlə lalə sortlarının əcdadı hesab edilir.
Təbiətdə çöllərdə bitən bu nadir lalələri görmək üçün hər il minlərlə yerli və xarici turist rayona axışır. Qırmızı xalçanı xatırladan mənzərələr təqdim edən lalə tarlalarına bu il də təbiətsevərlər və fotoqraflar böyük maraq göstərir.
Bununla belə, rəsmilər və ekspertlər qeyd edirlər ki, Qreqin lalələrinin qorunması həyati əhəmiyyət kəsb edir. Mütəxəssislər Greig laləsinin böyüməsi və çiçəkləməsi üçün 10-15 il lazım olduğunu qeyd edir, buna görə də bitkiyə zərər verməmək lazım olduğunu vurğulayırlar.
Nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üzləşdiyinə görə dövlət himayəsində olan Qreyq lalələrinin dərilməsi, əzilməsi və ya qanunsuz olaraq yığılması qadağandır. Son qaydalara görə, bu qaydaları pozanları təxminən 12 975 000 Qazaxıstan tengesi (təxminən 27 344 ABŞ dolları) məbləğində cərimə gözləyir. Səlahiyyətlilər vətəndaşları və ziyarətçiləri bu nadir təbii irsi qorumaq üçün diqqətli olmağa çağırır.
Bu arada, Greig laləsi “lalə kralı” hesab olunur.
Məlumatı hazırladı: Tahirə NUR
Oxuyun >> Gözündə tük var
Zaur Ustacın şeirləri haqqında