“Ağcaqanad ovçusu”

“Ağcaqanad ovçusu”
(sənədli hekayə)

Onların dostluğu 1983-cü illərin qaynar tələbəlik mühitində, köhnə tələbə yataqxanasının dar dəhlizlərində başlayıb. Nəsirin sakit və təmkinli xasiyyəti ilə Adilin enerjili və zarafatcıl təbiəti bir-birini tamamlayaraq, onları ayrılmaz dostlara çevirib.
1983-cü ilin isti yay günü. Bakı… Tale iki gənci — Qubadlının dağlarından gələn Nəsir Əhmədovu və Şəmkirin Sərxan kəndindən gələn Adil Sadiqovu Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (APİ) filologiya fakültəsinin qarşısında qarşılaşdırır. Sənəd növbəsində başlayan o ilk tanışlıq, sadəcə tələbəlik yoldaşlığının deyil, ömürlük bir qardaşlığın təməli olur.
Hər ikisi imtahanlardan uğurla keçib tələbə adını qazandıqdan sonra institutun yataqxanasında məskunlaşırlar. Həmin dövrlərdə maddi imkanlar məhdud olsa da, mənəvi zənginlikləri ön planda olub. Nəsir və Adilin bir-birinə olan etibarı yataqxanada digər tələbələr üçün bir nümunəyə çevrilmişdi. Onların tələbəlik illəri həm dərslərin həyəcanı, həm də gəncliyin şirin zarafatları ilə yadda qalır. Adil təbiətcə şair idi; ilham pəriləri ona nə vaxt gələcəyini xəbər verməzdi.
Bir gecə Nəsir müəllim şirin yuxuda ikən qəfildən otağın işığı yanır. Adil beyninə süzülən bir-iki misranı itirməmək üçün vərəq-qələmə sarılır. Nəsir müəllim yuxulu gözlərini ovuşdurub hirslənsə də, dostunun yaradıcılıq eşqinə hörmətlə susur. Onların hekayəsi təkcə iki şəxsin deyil, həm də o dövrün gəncliyinin saflığını və fədakarlığını əks etdirir. Bu dostluq, yataqxananın soyuq divarları arasında qızınan səmimi söhbətlər və gələcək arzularla dolu illərin ən gözəl yadigarıdır. Lakin əsl “məsələ” Adil şeiri bitirib işığı söndürəndən sonra başlayır. Qaranlıq çökməyi ilə otağın ağcaqanadları hücuma keçir. Nəsir müəllimin səbri tükənir, şikayətlənir. Adil isə özünəməxsus zarafatcıllığı ilə vəziyyətdən çıxış yolu tapır:
Gecənin yarısı olmasına baxmayaraq, otaqda sakit bir gərginlik hökm sürürdü. Nəsir müəllim qarşısına yığdığı qalın kitablarla növbəti ağır imtahana hazırlaşır, hər bir cümləni beyninə həkk etməyə çalışırdı. Nəhayət, yorulub işığı söndürür ki, bir az dincəlsin…
Amma sükutu Adil müəllimin yaradıcı ruhu pozur. İşığın sönməsi ilə bərabər, onun xəyal dünyasında yeni misralar “doğulur”. Elə ki o bir-iki misra “beyninə vurur”, Adil dayana bilmir. Otağın qaranlığını qəfil yanan lampanın işığı “dağıdır”. Adil müəllim yatağından sıçrayıb ağ kağıza həmin o “ilahi pıçıltıları” köçürməyə başlayır. Nəsir müəllim təmkinini pozmadan dostunun bu şair təbiətinə hörmətlə yanaşır. Lakin əsl macəra işıq yenidən sönəndə başlayır…
İşıq sönən kimi yataqxananın “vəfalı qonaqları” – ağcaqanadlar qaranlıqdan istifadə edib dostların üstünə hücuma keçirlər. Nəsir müəllim tam yuxuya getmək istəyərkən bu vızıltılar imkan vermir. Bu məqamda Adil müəllim özünəməxsus çeviklik və yumorla hərəkətə keçir. O, işığı yenidən yandırır. Amma bu dəfə məqsəd şeir yazmaq deyil, dostunun rahatlığını qorumaqdır!
Adil müəllim əlinə bir banka götürüb otağın künc-bucağındakı ağcaqanadları bir-bir ovlamağa başlayır. O, sanki böyük bir strateji əməliyyat keçirirmiş kimi ciddi bir görkəm alaraq, “düşmənin canlı qüvvələrini” bankaya doldurur. Nəsir müəllim bir tərəfdən bu mənzərəyə gülümsəyir, digər tərəfdən isə dostunun bu fədakarlığına, hətta ağcaqanadları belə incitmədən bankaya yığan o “müəllim” şəfqətinə heyran qalır.
Hekayənin ən duyğulu tərəfi o dövrün “tələbə süfrəsi” ilə bağlıdır:
Rayon Bağlamaları: Rayondan gələn bir qutu yemək (adətən motal pendiri, lavaş, qovurma) hər iki dost üçün ümumi nemət hesab olunurdu. Hətta onlardan birinin pulu bitəndə, digəri cibində olanı heç bir tərəddüd etmədən ortaya qoyurdu.
İllər ötür, təhsil başa çatır. Nəsir müəllim doğma Qubadlıya qayıdır, rayonun Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri kimi məsuliyyətli bir vəzifədə çalışır. Torpaqlarımız işğal olunana qədər o, böyük bir fədakarlıqla elinə-obasına xidmət edir. Adil müəllim isə Şəmkirin Sərxan kəndində pedaqoji fəaliyyətə başlayır, yüzlərlə gəncə Azərbaycan dilinin incəliklərini öyrədir.
Araya məsafələr, illər, hətta müharibənin acı ağrıları girsə də, bu dostluq heç vaxt sarsılmır. Biri Qubadlıdan köçkün düşüb Bakıda məskunlaşan təqaüdçü bir ziyalı, digəri isə Şəmkirdə hələ də gənc nəslə işıq paylayan bir müəllim…
Adil müəllim Sərxan kəndində dərslərdən sonra bəzən telefona sarılıb Nəsir müəllimlə yataqxana illərindən, Bakının o vaxtkı küçələrindən və keçən illərin şirinliyindən saatlarla söhbət edir.
Bu hekayə bizə sübut edir ki, vəzifələr (sədrlik və ya müəllimlik) gəldi-gedərdir, amma tələbə yataqxanasında qurulan o səmimi təməl bir ömür boyu sarsılmaz qalır.
Bu gün o unudulmaz 1983-cü ildən tam 43 il ötür. Amma nə o yataqxana gecələrindəki şeir işığı sönüb, nə də bankada “dustaq edilən” ağcaqanadların “gülüşü…” Nəsir müəllim və Adil müəllimin hekayəsi sübut edir ki, əsl dostluq zamanın və məsafənin deyil, qəlbin və vəfanın imtahanıdır.