AZƏRBAYCAN–TÜRKİYƏ QARDAŞLIĞI

Atatürk və Ulu Öndər Heydər Əliyevin miras qoyduğu əbədi dostluq və qardaşlıq yolu

İki dövlətin sərhədlərindən daha böyük olan bir qardaşlıq

Tarix elə bağlar yaradır ki, onları nə zamanın keçməsi, nə siyasi sərhədlər, nə də tarixin ağır sınaqları qopara bilir. Azərbaycan ilə Türkiyə arasındakı münasibətlər də məhz belə müqəddəs və sarsılmaz bağlardan biridir.

Azərbaycan və Türkiyə iki müstəqil dövlətdir. Lakin bu iki dövlətin xalqları arasında tarix, dil, mədəniyyət, mənəvi dəyərlər, adət-ənənələr və ortaq yaddaş baxımından dərin bir yaxınlıq mövcuddur. Bu münasibətləri yalnız diplomatik əlaqələrlə izah etmək mümkün deyil. Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri xalqdan xalqa uzanan, nəsildən-nəslə ötürülən böyük bir qardaşlıq tarixidir.

Bu qardaşlığın siyasi və dövlətçilik fəlsəfəsinin formalaşmasında iki böyük şəxsiyyətin – Türkiyə Cümhuriyyətinin banisi Mustafa Kamal Atatürkün və Azərbaycanın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin xüsusi yeri vardır.

Onların dövlətçilik irsi iki ölkənin münasibətlərinin möhkəmlənməsinə, milli iradənin qorunmasına və Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının gələcək nəsillərə əmanət edilməsinə böyük təsir göstərmişdir.

Atatürk – müasir Türkiyənin qurucusu

Mustafa Kamal Atatürk XX əsrin ən böyük dövlət xadimlərindən biri kimi tarixə düşmüşdür. O, ağır siyasi və hərbi sınaqlar qarşısında Türkiyə xalqının milli iradəsini səfərbər edərək müasir Türkiyə Cümhuriyyətinin əsaslarını yaratdı.

Atatürkün dövlətçilik fəlsəfəsinin mərkəzində müstəqillik, milli iradə, dövlətçilik və xalqın gələcəyə inamı dayanırdı.

Onun məşhur sözlərindən biri olan “Yurdda sülh, cahanda sülh” prinsipi Türkiyənin dövlətçilik düşüncəsində sülh və sabitliyin əhəmiyyətini ifadə edən mühüm ideyalardan birinə çevrildi.

Atatürk Azərbaycan xalqına və Azərbaycan Cümhuriyyətinə də xüsusi rəğbət bəsləyirdi. 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması və Azərbaycan–Türkiyə əlaqələrinin inkişafı iki xalqın tarixində mühüm səhifələr açdı.

Heydər Əliyev – Azərbaycan dövlətçiliyinin memarı

Azərbaycanın müasir tarixində Ulu Öndər Heydər Əliyevin adı dövlətçilik, milli birlik və müstəqillik anlayışları ilə sıx bağlıdır.

Heydər Əliyev Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsini, milli maraqların qorunmasını və ölkənin beynəlxalq aləmdə layiqli mövqeyinin təmin edilməsini dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri hesab edirdi.

Onun Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinə verdiyi böyük siyasi qiymət isə tarixə “Bir millət, iki dövlət” ifadəsi ilə həkk olundu.

Bu ifadə sadəcə siyasi şüar deyildi. Bu sözlərin arxasında əsrlərin formalaşdırdığı milli-mənəvi yaxınlıq, ortaq tarix və qardaş xalqların bir-birinə olan sevgisi dayanırdı.

Heydər Əliyev üçün Türkiyə Azərbaycanın yalnız qonşusu və strateji tərəfdaşı deyil, qardaş ölkə idi.

“Bir millət, iki dövlət” – tarixin mənəvi düsturu

“Bir millət, iki dövlət” fəlsəfəsi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin ən yığcam və ən dərin ifadələrindən biridir.

İki ölkənin dövlətçilik sistemi müstəqildir. Hər iki dövlət öz bayrağı, gerbi, himni və sərhədləri ilə suveren ölkədir. Lakin xalqlarımızı birləşdirən mənəvi körpü dövlət sərhədlərindən daha genişdir.

Bu körpünün sütunları:

ortaq tarix,
ortaq dil,
ortaq mədəniyyət,
ortaq mənəvi dəyərlər,
qarşılıqlı hörmət,
sarsılmaz etimad və qardaşlıqdır.

Azərbaycanlı üçün Türkiyənin sevinci doğma sevinc, Türkiyə üçün Azərbaycanın uğuru doğma uğur kimi qəbul edilir.

Bu münasibətin ən gözəl tərəfi də budur: Azərbaycan və Türkiyə bir-birinin gücünü öz gücü, uğurunu öz uğuru kimi qəbul edir.

Çətin günlərdə sınanan qardaşlıq

Əsl dostluq xoş günlərdə deyil, çətin günlərdə özünü göstərir.

Azərbaycanın müstəqillik tarixinin müxtəlif mərhələlərində Türkiyə Azərbaycanın yanında olmuşdur. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda apardığı mübarizə zamanı Türkiyənin siyasi və mənəvi dəstəyi Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi yer tutdu.

2020-ci ildə Vətən müharibəsi zamanı Türkiyənin Azərbaycana göstərdiyi qəti siyasi və mənəvi dəstək iki ölkə arasındakı qardaşlığın nə qədər möhkəm olduğunu bütün dünyaya nümayiş etdirdi.

Azərbaycan xalqı da Türkiyənin çətin günlərində daim öz qardaşının yanında olmuşdur.

2023-cü ildə Türkiyədə baş vermiş dağıdıcı zəlzələlər zamanı Azərbaycanın göstərdiyi dəstək iki xalqın həmrəyliyinin daha bir parlaq nümunəsinə çevrildi.

Belə məqamlar göstərir ki, Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri yalnız dövlətlərarası sənədlərlə deyil, insanların qəlbində yaşayan mənəvi bağlılıqla möhkəmlənir.

Atatürk və Heydər Əliyev irsinin ortaq mənası

Atatürkün və Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində fərqli tarixi şəraitlər olsa da, onların dövlətçilik düşüncəsində mühüm ortaq məqamlar vardı.

Hər iki lider milli dövlətçiliyin qorunmasını, xalqın birliyini, müstəqilliyi və dövlətin gələcək nəsillər üçün güclü təməllər üzərində qurulmasını vacib hesab edirdi.

Atatürk Türkiyəyə müasir dövlətçilik yolunu açdı.

Heydər Əliyev isə müstəqil Azərbaycanın dövlətçilik sütunlarını möhkəmləndirdi.

Onların irsi bu gün də Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin siyasi və mənəvi yaddaşında yaşayır.

Bu günün Azərbaycan–Türkiyə münasibətləri

Bu gün Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri siyasi, iqtisadi, hərbi, enerji, nəqliyyat, təhsil, mədəniyyət və humanitar sahələrdə strateji əməkdaşlığın yüksək səviyyəsinə çatmışdır.

İki ölkə arasında həyata keçirilən böyük layihələr yalnız iqtisadi və siyasi əhəmiyyət daşımır. Bu layihələr həm də regionda sülhə, sabitliyə, təhlükəsizliyə və qarşılıqlı əməkdaşlığa xidmət edən mühüm vasitələrdir.

Azərbaycan və Türkiyənin birlikdə həyata keçirdiyi layihələr göstərir ki, qardaşlıq yalnız sözlə deyil, əməli fəaliyyətlə də möhkəmləndirilir.

Şuşa – qardaşlığın simvollarından biri

Şuşanın azad olunması Azərbaycan tarixində yeni bir səhifə açdı.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın 2021-ci ildə imzaladığı Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərini müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldən mühüm tarixi sənədlərdən biri oldu.

Şuşa yalnız Qarabağın mədəniyyət beşiyi deyil. Şuşa həm də Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığının, ortaq türk mədəniyyətinin və gələcəyə yönəlmiş birliyin rəmzlərindən birinə çevrilmişdir.

Qardaşlığın gələcəyi

Bu gün Azərbaycan və Türkiyə qarşısında duran ən böyük vəzifələrdən biri bu qardaşlığı gələcək nəsillərə daha güclü şəkildə ötürməkdir.

Çünki qardaşlıq yalnız bu gün üçün deyil, sabah üçün də qorunmalıdır.

Gənclərimiz Azərbaycan və Türkiyənin ortaq tarixini bilməli, böyük şəxsiyyətlərin dövlətçilik irsini öyrənməli, iki xalqın mədəni və mənəvi bağlarını gələcəyə daşımalıdır.

Məktəblərdə, universitetlərdə, mədəniyyət müəssisələrində, elmi və ictimai platformalarda Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin tarixi daha geniş təbliğ olunmalıdır.

Çünki tarixini bilən xalq gələcəyini daha inamla qurur.

Əbədi qardaşlıq

Azərbaycan və Türkiyə münasibətləri zamanın sınağından keçmiş böyük bir mənəvi sərvətdir.

Atatürkün qurduğu Türkiyə Cümhuriyyəti ilə Heydər Əliyevin möhkəmləndirdiyi müstəqil Azərbaycan arasında qurulan siyasi və mənəvi körpü bu gün yeni nəsillərin əllərində daha da möhkəmlənir.

Atatürkün dövlətçilik mirası Türkiyənin, Heydər Əliyevin dövlətçilik irsi Azərbaycanın tarixində əbədi yaşayır.

Birinin adı Türkiyə dövlətçiliyinin, digərinin adı Azərbaycan dövlətçiliyinin ən möhtəşəm səhifələrində yazılıb.

Onların qoyduğu irs bizə bir həqiqəti xatırladır:

Dövlətlər müstəqil ola bilər, sərhədlər ayrı ola bilər, lakin tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlərlə birləşən xalqların qardaşlığı heç bir sərhədə sığmaz.

Azərbaycan və Türkiyə bu gün iki suveren dövlət, iki müstəqil ölkədir.

Lakin onların xalqlarını birləşdirən sevgi daha qədim, daha dərin və daha böyükdür.

Bu sevgi tarixdən gəlir, bu günlə yaşayır və gələcəyə doğru yol alır.

Azərbaycan–Türkiyə qardaşlığı əbədidir!

Yaşasın Azərbaycan–Türkiyə dostluğu və qardaşlığı!

Yaşasın “Bir millət, iki dövlət” əbədi ideyası!

Müəllif:
Qazeteçi,şair,araşdırmaçı yazar, AJB üzvü,zefernews.az saytının rəhbəri, “Zəfər Yolu” İctimai birliyinin sədri, Dünya Afşarlar Dərnəyinin Azərbaycan Təmsilçisi, Ölümsüz Kahramanlar Federasiyasının Azərbaycan Təmsilçisi, Türkiyənin Anasan Yazarlar Birliyinin,Daqistan Respublikası Ədəbiyyatçılar Birliyinin,Azərbaycan Təmsilçisi,Turan Yazarlar Birliyinin üzvü,”ÜFÜQ” Platformasının təsisçisi və direktoru
Pərvanə Salmanqızı Abdullayeva.