Türkanın öz dünyası, söz dünyası
Türkanın öz dünyası, söz dünyası
(Zaur Ustacın “Şahzadə” kitabına ön söz)
Uşaqlıq dünyası rənglərin ən səmimi, ən saf danışdığı məkandır. Bu dünyada hər xətt bir hissin izidir, hər rəng bir duyğunun səsi. Gənc rəssam Türkan Alpturan (Hüseynli) də məhz belə bir daxili aləmin daşıyıcısı kimi öz yaradıcılığı ilə diqqəti cəlb edir. Onun “Sarı ördək fiquru”, “Quş yuvası”, “Yaz günü” və “Pinqvin balası” əsərləri təkcə uşaq təxəyyülünün məhsulu deyil, həm də həyatın ilkin estetik qavrayışının canlı təzahürüdür. Bu əsərlər bir həqiqəti aydın şəkildə göstərir: Türkanın öz dünyası var – saf, rəngarəng və səmimi bir dünya.
“Sarı ördək fiquru” əsərində sadəlik xüsusi bir məna qazanır. Sarı rəngin dominantlığı yalnız bir fiqurun təsviri deyil, eyni zamanda sevincin, istiliyin və uşaqlıq enerjisinin rəmzidir. Ördəyin sadələşdirilmiş forması bizə göstərir ki, Türkan üçün əsas olan detalların çoxluğu deyil, hisslərin dürüstlüyüdür. Bu rəsmdəki sakit fon və mərkəzləşdirilmiş fiqur, uşağın diqqətini bir nöqtəyə toplamaq bacarığını və daxili harmoniyasını əks etdirir.
“Quş yuvası” əsəri isə artıq bir qədər fərqli – daha kompleks və mənalı yanaşmanı nümayiş etdirir. Burada ev anlayışı, təhlükəsizlik hissi və təbiətlə bağlılıq ön plana çıxır. Rəssamın çəkdiyi quş yuvası yalnız fiziki bir məkan deyil, həm də sevgi və qayğının simvoludur. Ətrafdakı çiçəklər və rənglərin harmoniyası göstərir ki, Türkan üçün dünya gözəlliklərlə doludur və bu gözəlliklər insanın daxili aləmi ilə sıx bağlıdır. Bu əsərdə o, artıq yalnız müşahidə etmir, həm də hiss etdiyini qurur və ifadə edir.
“Yaz günü” əsərində isə həyatın oyanışı, təbiətin yenilənməsi və ümid hissi öz əksini tapır. Burada rənglər daha canlı, kompozisiya isə daha hərəkətlidir. Quşun budaq üzərində təsviri, ətrafdakı incə detallar və rəng keçidləri Türkanın müşahidə qabiliyyətinin inkişaf etdiyini göstərir. Yazın gətirdiyi dirçəliş bu rəsmdə yalnız təbiətdə deyil, həm də gənc rəssamın yaradıcılığında hiss olunur.
“Pinqvin balası” əsəri isə tamam başqa bir emosional çalar təqdim edir. Burada sadə, lakin çox təsirli bir obraz yaradılıb. Pinqvinin qırmızı papağı və şərfi soyuq mühitdə istilik və qorunma hissini simvolizə edir. Bu rəsmdə Türkanın empatiya qabiliyyəti özünü göstərir – o, sadəcə bir heyvan təsvir etmir, ona xarakter və duyğu verir. Bu isə artıq yaradıcı təfəkkürün daha dərin mərhələsinə keçidin göstəricisidir.
Bu dörd əsəri bir araya gətirdikdə aydın olur ki, Türkanın yaradıcılığı təsadüfi deyil. O, öz daxili dünyasını ardıcıl şəkildə qurur və ifadə edir. Onun rəsmlərindəki ümumi cəhət – səmimiyyət, rənglərin təmizliyi və obrazların sadəliyi – uşaq dünyasının ən qiymətli xüsusiyyətlərindəndir. Bu dünyada süni heç nə yoxdur; hər şey olduğu kimidir.
“Türkanın öz dünyası var” demək yalnız poetik bir ifadə deyil, həm də bir reallığın təsdiqidir. Bu dünya rənglərlə danışır, xətlər ilə hiss edir və hər baxan insana uşaqlığın unudulmuş duyğularını xatırladır. Əgər bu yaradıcılıq eyni istiqamətdə davam edərsə, gələcəkdə bu saf dünyanın daha da zəngin və dərin formalarını görmək mümkün olacaq. Onun təkcə bu kitabda təqdim olunan 9 rəsm əsərindən 4-nün mövzusu quşlarla, hekayəsinin isə hər ikisinin də təbiətlə, canlılarla bağlı olması onun nə qədər həyatsevər, azad-sərbəst bir ruha sahib olduğunu göstərir.
Türkanın rəsmləri bizə bir şeyi xatırladır: incəsənət yaşdan asılı deyil, hissdən asılıdır. Və bu hiss onun dünyasında artıq formalaşmağa başlayıb.
Zaur Ustacın “Rənglərin Şahzadəsi” adlandırdığı gənc rəssam Türkan Alpturan (Hüseynli) təkcə rəngkarlıqla kifayətlənməyib, musiqi ilə maraqlanır, hekayələr yazır, yaradıcı böyüklərlə dostluq edir. Onun Zaur Ustac və Yunus Demirağ kimi sənət dostları var.
Sənə gələcək həyat və fəaliyyətində yeni-yeni nailiyyətlər arzulayıram, Türkan! Yolun daim açıq və günəşli olsun! Zaur Ustaca isə uşaq və gənclərə dəstək olmaq kimi vacib və nəcib işində uğurlar arzulayıram! Allah Sizi qorusun, Zaur müəllim! Var olun! Nə yaxşı ki, varsınız!
Müəllif: Günnur AĞAYEVA,
müstəqil ədəbiyyatşünas-tənqidçi
Türkan Alpturan (Hüseynli)nin hekayələri
Türkan Alpturan (Hüseynli) haqqında