Ömrünü poeziyaya, şerə həsr edən Rövşən Xaləddinoğlu

Hər bir xalqın mənəvi dünyasını, onun tarixini, torpaq sevgisini və gələcəyə olan ümidlərini yaşadan, nəsildən-nəslə ötürən fədakar insanları, ziyalıları var. Belə səmimi və vətənpərvər yaradıcılıq dünyasına malik şəxsiyyətlərdən biri də ömrünü həm elmin dəqiq qanunlarına, həm də poeziyanın incə ruhuna həsr etmiş Rövşən Xaləddinoğludur (İsmayılov Rövşən Xaləddin oğlu). Rövşən müəllimin yaradıcılığı bir tərəfdən dəqiq elmin gətirdiyi nizamı, digər tərəfdən isə dağların saflığından, Borçalı elinin havasından süzülüb gələn coşqun bir ilhamı özündə birləşdirir. Onun publisistik qeydləri və poetik irsi milliliyin, insani dəyərlərin və səmimiyyətin mükəmməl bir vəhdətidir.
Rövşən Xaləddinoğlu 1958-ci ildə qədim və bərəkətli Borçalı mahalının, Başkeçid (indiki Dmanisi) rayonunun Hamamlı kəndində, el-oba arasında hörməti olan ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. İlk təhsil addımlarını doğma kəndində atan Rövşən müəllim, hələ məktəb illərindən dərslərinə olan xüsusi marağı və çalışqanlığı ilə seçilib. 1975-ci ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə başa vurduqdan sonra, elmin zirvələrini fəth etmək arzusu ilə V.İ. Lenin adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (hazırkı ADPU) fizika fakültəsinə daxil olub. 1979-cu ildə ali təhsilini uğurla tamamlayan gənc mütəxəssis, qazandığı bilikləri doğma yurdunda gənc nəslə aşılamaq üçün Dmanisi rayonunun Məmişli kənd orta məktəbində fizika müəllimi kimi fəaliyyətə başlayır. Fizika fənninin quru riyazi düsturlarını şagirdlərinə sevdirən Rövşən müəllim, həm də gənclərin qəlbinə vətənpərvərlik, insanlıq və dürüstlük toxumları səpib. Hazırda Bakı şəhərində yaşayan şair, harada olmasından asılı olmayaraq, öz kökünə və ziyalı missiyasına sadiq qalmaqdadır.
Dəqiq elmlər sahəsində çalışan insanların daxili dünyasında çox vaxt böyük bir bədii təfəkkür, poeziya eşqi gizlənir. Rövşən müəllimin də gənc yaşlarından söz sənətinə, şeirə sönmez bir həvəsi olub. Onun qəlbindən qopan misralar müxtəlif mətbuat orqanlarında, ədəbi almanaxlarda mütəmadi olaraq işıq üzü görmüş, oxucuların rəğbətini qazanmışdır. Şair vətəni sadəcə bir coğrafi məkan kimi deyil, öz daxili dünyasının, ürəyinin bir parçası kimi sevir və bu sevgini olduqca sadə, səmimi bir dillə oxucuya pıçıldayır:

Ən ətirli çiçəyimdi, gülümdü,
Ürəyimdə bitən kimi sevmişəm.
Canım qurban torpağına, daşına,
Vətənimi Vətən kimi sevmişəm…

Rövşən Xaləddinoğlunun poeziyası həm də xalqımızın tarixi ağrılarını, parçalanmış torpaqlarımızın nisgilini özündə daşıyır. Onun poetik dünyasında Azərbaycan və Borçalı bir-birindən ayrılmaz iki qardaş, eyni ağrını paylaşan iki candır. Xocalının, Şuşanın yarasını Dərbəndin, Təbrizin, Zəngəzurun və Göyçənin həsrəti ilə eyniləşdirən şair yazır:

Yaralanıb Xocalımtək, Şuşamtək,
Paralanıb Dərbəndim, Təbrizimtək.
Ayrı düşüb Zəngəzurum, Göyçəmtək,
Biri Azərbaycan, biri Borçalı.

Bu misralar sadəcə bir giley deyil, həm də tarixi yaddaşı diri saxlamaq, gələcək nəsillərə bütöv bir coğrafiyanın varlığını xatırlatmaq missiyasıdır. Müəllif öz yurdundan, öz kökündən heç vaxt doymadığını, yad təsirlərə heç zaman boyun əymədiyini fəxrlə bəyan edir:

Yadı doğma saymamışam,
Can deməyi qoymamışam,
Öz yurdumdan doymamışam,
Könlüm, gözüm burda yoxdu,
Vətəndən yaxşısı yoxdu.

Müəllifin yaradıcılığında xalqımızın qədim tarixi, zəngin adət-ənənələri və qonaqpərvərliyi də xüsusi yer tutur. O, öz millətinin bol süfrəsi və nəcib mənəviyyatı ilə qürur duyur. Lakin şair bununla kifayətlənmir; o, xalqı mübarizliyə, torpaqlara sahib çıxmağa və düşməndən qisas almağa səsləyir:

Çox qədimdir hər tarixi, keçmişi,
Ənənəsi adəti var xalqımın !
Öz adına, öz sanına yaraşan,
Bol süfrəsi,neməti var xalqımın !
***
Daha bəsdir yad əllərdə qalmağa,
Yurd çağırır yurda dayaq olmağa,
Düşmənindən qisasını almağa,
Qeyrəti var, qüdrəti var xalqımın!

Rövşən Xaləddinoğlunun yaradıcılığında Borçalı dağları, el-oba yaddaşı xüsusi bir ibadətgah statusundadır. Şair üçün doğma yurdu ziyarət etmək ruhun təmizlənməsi, ilhamın coşması deməkdir. Onun coğrafi uzaqlıqdan doğan darıxma hissi bədii dillə elə ifadə olunur ki, oxucu da o dağların havasını ciyərlərinə çəkir. “Yurd yerini ziyarətə gəlmişəm” şeirində bu doğmalıq və qürur hissi qabarıq şəkildə özünü göstərir:

Təbim sözə sığal çəkdi bu yerdə,
Qəm gen düşüb, sevinc təkdi bu yerdə,
Damağım çağ, kefim kökdü bu yerdə,
Bu xoş halı el – obamla bölmüşəm,
Yurd yerini ziyarətə gəlmişəm.
***
Keşiyində məğrur duran, mərd duran,
Ərənləri nərə çəkən, hayqıran,
Zirvəsində qartalları qıy vuran,
Bu dağları ən müqəddəs bilmişəm,
Yurd yerini ziyarətə gəlmişəm.

Şair yalnız ictimai-siyasi və vətənpərvərlik mövzularında yazmır, onun incə qəlbi eşqin ən mürəkkəb, ən ağrılı və kövrək məqamlarını da bədii şəkildə təsvir edir. Rövşən Xaləddinoğlunun məhəbbət poeziyası nakam eşqin, intizarın və sadiqliyin manifestidir. “Nəyimi sevirdin, nəyimi mənim?” sualı ilə şair keçmişə, puç olmuş ilk məhəbbətin xatirələrinə boylanır:

Deyirsən görüşə gec-gec gələrdin,
İntizar yaşadıb, möhnət verərdin,
Deyirsən susardın, hərdən dinərdin,
Kəsilib ruhuna oldumsa qənim,
Nəyimi sevirdin, nəyimi mənim?

İllər qatarlandı köç oldu getdi,
Arzular,ümidlər heç oldu getdi,
Heyif ilk məhəbbət puç oldu getdi,
Ola bilmədinsə həyatda tənim,
Nəyimi sevirdin,nəyimi mənim?

Bu nakamlığın fonunda sevgisi uğrunda hər bir fədakarlığa hazır olan, sevdiyinin bircə sözü ilə ölümə belə gedə biləcək cəsarətli bir aşiq obrazı dayanır. “Sənə görə” şeiri bu fədakarlığın ən uca zirvəsidir:

Bu sevgidə məni sına,
Ya ümid ver, ya da qına,
Ağrısına,acısına,
Dözəcəyəm sənə görə.
***
Kimə edim gileyimi,
Kaş duyaydın diləyimi,
Səni sevən ürəyimi,
Üzəcəyəm sənə görə.
***
Rövşən , nədir bu nalə-ah,
Şahidindir göydə Allah.
Desənki, öl bir gün vallah,
Öləcəyəm sənə görə.

Lakin eşq həm də iztirabdır və bəzən bu iztirab o həddə çatır ki, şair ruhun və cismin darda qaldığı bu çıxılmaz vəziyyətdən yeganə çıxış yolunu o müqəddəs duyğunu dəfn etməkdə görür. “Bu sevgini” şeirində şair bu dramatik sonluğu belə ifadə edir:

Başı min bəla çəkməmiş,
Gözləri qan -yaş tökməmiş,
Özünü fəda etməmiş,
Gəl dəfnedək bu sevgini.
***
Mən Rövşənəm, intizarda,
Ruhum, eşqim, cismim darda,
Ürəyimlə bir məzarda,
Gəl dəfnedək bu sevgini.

Rövşən Xaləddinoğlunun yaradıcılığında fəlsəfi motivlər, dünya və insan münasibətlərinin təhlili mühüm yer tutur. Şair həyatın acı həqiqətlərini, cəmiyyətdəki ədalətsizlikləri və insanların ikiüzlülüyünü böyük bir ürək ağrısı ilə qələmə alır. Onun “Mən belə bilməzdim qoca dünyanı” qoşması sanki ömrün müdriklik çağında edilən bir səmimi etirafdır:

Halala uzatsan əlindən vurar,
Həqiqət söyləsən dilindən vurar,
Qısaldar ömrünü ilindən vurar,
Nə çoxmuş əqrəbi,ilan-çayanı,
Mən belə biməzdim qoca dünyanı.
***
Varlıya zaval yox,başdadı yeri,
Kasıba nə bahar,qışdadı yeri,
Hanı haqq-ədalət,boşdadı yeri,
Xainlər,xəbislər tutub hər yanı,
Mən belə bilməzdim qoca dünyanı.
***
Ay Rövşən,gec duydun çox yalanları,
Mələk donundakı cin-şeytanları,
Gen günün dostudur dost olanları,
Dar gündə tapılmaz canı yananı,
Mən belə bilməzdim qoca dünyanı.

Gen günün dostlarının dar gündə tapılmamasından, mələk donundakı cin-şeytanlardan gileylənən şair, bu qaranlıq dünyanın içində yeganə təsəllini və nuru insani səmimiyyətdə – təbəssümdə tapır. “Təbəssüm” şeiri insanı bədbinlikdən qurtaran, Tanrı sevgisinin təzahürü olan poetik bir incidir:

Zülmət qaranlığın bağrını dələn,
Günəş şəfəqinə taydı təbəssüm.
Gülümsər üzlərə,nur çöhrələrə,
Tanrı sevgisindən paydı təbəssüm.
***
Ay Rövşən,hər ömrə pir olub gedən,
Sehirli görünən,sirr olub gedən,
Axdıqca durulub,dürr olub gedən,
Çeşmədi,bulaqdı,çaydı təbəssüm.

Bütün bu mövzuların fonunda Rövşən müəllim sözün, şeirin hardan gəldiyini və mahiyyətini çox gözəl izah edir. O, yaradıcılığı bir peşə deyil, Tanrının insana bəxş etdiyi ilahi bir pay sayır. Şeirin sifarişlə yazıla bilməyəcəyini, onun yalnız ruhun coşqusu (təb) və ilhamla doğulduğunu bəyan edir. “Yaman darıxmışam dağlardan ötrü” şeirində isə ayrılıq tilsimini qırmağa çalışan, sazını götürüb kəndə tələsən şairin təbiətə və doğma yurda olan təşnəsi fəlsəfi saflıqla tamamlanır:

Mənə də bir şeir yaz deyən dostum,
Şeir sifarişlə yazılmır axı.
O bir haqq vergisi,Tanrı payıdır,
Tanrı yazan yazı pozulmur axı.
***
Xəyalda dolaşar çözülər sözlər,
Sinədən bal kimi süzülər sözlər,
Misraya inci tək düzülər sözlər,
Təb,ilham gələndə yazılar şeir.
***
Gül gülü çağırır,çiçək çiçəyi,
Bürüyüb hər yanı baharın ətri.
Götürüb sazımı kəndə gedəcəm,
Yaman darıxmışam dağlardan ötrü.
***
Şəninə nəğmələr,söz qoşasıyam,
Yamaclar,yaylaqlar gözləyir məni.
Dərib dəstə tutub qoxlayım yenə,
Nərgiz,bənövşəni,tər yasəməni.
***
Ayrılıq tilsimin qırıb gedəcəm,
Vüsala köklənsin şerimin sətrı.
Qolumu boynuna sarıb gedəcəm,
Yaman darıxmışam dağlardan ötrü.

Rövşən Xaləddinoğlu (İsmayılov) ömrünü elmin işığı ilə poeziyanın nuruna bürümüş həqiqi ziyalıdır. Onun şeirləri sadəcə qafiyəli misralar toplusu deyil; o misralarda Borçalı dağlarının əzəməti, qaçqın və köçkün düşmüş torpaqlarımızın ağrısı, saf eşqin fədakarlığı və dünyanın fəlsəfi dərki yaşayır. Fizika müəllimi kimi şagirdlərinin beyninə kainatın qanunlarını həkk edən Rövşən müəllim, bir şair kimi də oxucularının qəlbinə səmimiyyət, vətənpərvərlik və sevgi qanunlarını yazmağı bacarmışdır. Sözün incisini misralara düzən dəyərli ziyalımıza yaradıcılıq və həyat yolunda yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!

Hüseyn İsaoğlu, yazıçı – publisist,
AYB – nin və AJB – nin üzvü