Maddə xülyasından kosmik reallığa: Biz necə bir illüziyada yaşayırıq?”
​Son zamanlar oxuduğum bir kitabın içindəki bir sıra cümlələr məni çox dərin, fəlsəfi bir sorğulamanın içinə çəkdi. Sizinlə də paylaşmaq və fikirlərinizi öyrənmək istədim. Kitab Kvant fizikası, Şərq mistisizmi və psixologiyanın kəsişməsində dayanıb bizə “reallıq” dediyimiz şeyi yenidən sorğuladır. Mətndən 3 əsas gizli mesajl çıxararaq sizlərə təqdim edirəm:

​ 1. İnamın və daxili iradənin gücü
Mətndə keçən “Yoqa Chen” obrazının dili ilə bizə xatırladılır ki, əslində xarici faktorlar sadəcə bəhanədir. “Hər şey əlimizdədir, ehtiyac olan istəmək və inanmaqdır.” Həyatımızın sükanı tamamilə öz daxili enerjimiz və inamımızla idarə olunur.

2. “Ego” – bizi maddi dünyaya həbs edən şizofrenik bağ.

Ən maraqlı hissə isə budur: Bizim “mən” (Ego) dediyimiz anlayış, əslində ağlımızın yaratdığı bir illüziyadır (“maddə xülyası”). Müəllif iddia edir ki, biz maddəyə daxilimizdə canlılıq yükləyirik və bu maddi dünyaya elə qapanırıq ki, real həqiqətləri görə bilmirik. İnsanların bu xülya içindəki münasibətləri isə “şizofrenik varlıq əlaqələri” kimi təsvir olunur. Yəni, bəlkə də hamımız kollektiv bir yuxunun içindəyik?

​3. Tanrı anlayışı və kosmosun limitləri.

Mətndə Davud adlı obraza verilən sual beyin yandırır: “Bəyəm işıq sürətini dəf ediləməz tanrımı sanırsan?” Biz fizikanın ən mütləq qanununu (işıq sürətini) keçilməz bir sədd, bir növ “Tanrı” kimi qəbul edirik. Lakin kitab deyir ki, xeyr! Biz kosmik ölçüləri sadəcə öz məhdud dərkimizlə – yəni öz “xülyamızla” ölçməyə çalışırıq. Əsl reallıq isə bizim fizika qanunlarımızdan qat-qat böyükdür.

​Nəticə olaraq:

Bu sətirlər mənə qədim Şərq fəlsəfəsindəki “dünya bir illüziyadır (Maya)” ideyasını xatırlatdı. Biz gözümüzlə gördüyümüz, toxunduğumuz bu dünyanı tək reallıq sansaq da, bəlkə də hər şey beynimizin daxilində formalaşan bir ssenaridən ibarətdir.

​Sizin rəyiniz nədir? Sizcə, biz həqiqətən də maddənin xülyasına həbs olunmuş varlıqlarıq, yoxsa gördüyümüz hər şey elə mütləq reallıqdır?

Rəisə Şahverdiyeva
Lənkaran Dövlət Universitetinin Filologiya və İbtidai təhsil fakültəsidir tələbəsi