Ömrü ilə məktəbə çevrilən ziyalı taleyi…
(Əbülfət Həsənoğlu – 75 illik yubileyinə həsr olunur)
Əbülfət Həsənoğlunun həyat və fəaliyyət yolu təkcə bir insan ömrünün xronoloji ardıcıllığı deyil, həm də zəhmətin müqəddəsliyi, düşüncənin fəlsəfi dərinliyi, mənəviyyatın bütövlüyü, etik kamilliyin sabitliyi və vətəndaş mövqeyinin dəyişməzliyi ilə yoğrulmuş böyük bir ziyalı məktəbidir. Bu məktəb kitablarla deyil, yaşanmış illərlə, yaradılmış dəyərlərlə və formalaşdırılmış insanlarla yazılmışdır.
Onun ömrü sosial-mədəni məkanın sadə bir bioqrafiyası deyil, həm də Azərbaycan ziyalılıq ənənəsinin müasir dövrdə davamı və inkişaf modelidir. O, elmi düşüncə ilə mənəvi dəyərləri, texniki təfəkkürlə humanist baxışı sintez edən nadir şəxsiyyətlərdəndir.
Onun ömrü fərdi taledən çıxaraq elin kollektiv yaddaşına, kəndin mənəvi kimliyinə və bir nəslin intellektual formalaşma fəlsəfəsinə çevrilmişdir. O, hər addımı ilə sübut etmişdir ki, həqiqi ziyalı zamanın içində yox olmur, əksinə, zamanın özünü mənalandırır, onu düşüncəyə, təcrübəyə və nümunəyə çevirir.
Köklərdən gələn nur və şəxsiyyətin formalaşmasının ilkin mərhələsi…
Əbülfət Həsənoğlunun taleyi Azərbaycanın qədim və mənəvi baxımdan zəngin məkanlarından biri olan Baş Göynük kəndinin dağ qoynunda formalaşmışdır. Bu kənd təkcə coğrafi məkan deyil, həm də insanın xarakterini formalaşdıran, onu zəhmətə, səbrə və halallığa yönəldən sosial-mənəvi mühitdir.
Baş Göynük kəndi əsrlərin sınağından keçmiş bir yaşam fəlsəfəsi daşıyır. Burada insan torpaqla birgə nəfəs alır, təbiətin ritmi ilə düşünür, həyatın sərtliyi ilə bərkiyir. Bu mühit insanı həm fiziki, həm də mənəvi cəhətdən möhkəmləndirən bir məktəb kimi formalaşdırır.
Burada təbiətin sərtliyi insanı möhkəmləndirir, bulaqların saflığı düşüncəyə təmizlik aşılayır, dağların əzəməti isə insana daxili vüqar verir. Belə bir mühitdə böyümək insanın şəxsiyyətində təbii olaraq sabitlik, məsuliyyət və mənəvi dərinlik yaradır.
O, el ağsaqqalı Həsən müəllimin ailəsində dünyaya göz açaraq uşaqlıqdan etibarən ailə institutunun müqəddəsliyini, zəhmətin şərəfini və insan münasibətlərinin etik əsaslarını dərindən mənimsəmişdir. Bu ailə mühiti onun şəxsiyyətində dürüstlük, təmkin və məsuliyyət hissini formalaşdırmışdır.
Təhsil, hərbi xidmət və şəxsiyyətin kamilləşmə mərhələsi…
Əbülfət Həsənoğlu 1968–1973-cü illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda təhsil alaraq istilik energetikası mühəndisi ixtisasına yiyələnmişdir. Bu illər onun intellektual formalaşmasının elmi əsaslarını müəyyən etmiş, analitik düşüncə qabiliyyətini inkişaf etdirmişdir.
Təhsil mühiti onun dünyagörüşünü genişləndirərək elmi yanaşmanın sistemliliyini aşılamış, texniki bilikləri yalnız nəzəri deyil, praktik müstəvidə dərk etməsinə imkan yaratmışdır. O, elmi bilikləri dərin məntiq və məsuliyyətlə qavrayan ziyalılardandır.
1973–1975-ci illərdə zabit kimi keçdiyi hərbi xidmət onun şəxsiyyətində iradə möhkəmliyi, strateji düşüncə və vətənə sədaqət kimi fundamental dəyərləri daha da gücləndirmişdir. Bu mərhələ onun həyatında intizam və liderlik məktəbi kimi xüsusi yer tutur.
Sənaye fəaliyyəti və mühəndislik düşüncəsinin inkişaf mərhələsi…
Hərbi xidmətdən sonra əmək fəaliyyətinə başlayan Əbülfət Həsənoğlu Azərbaycanın enerji sektorunun inkişafında mühüm rol oynamışdır. Azərbaycan İES-də sadə aparatçıdan rəhbər vəzifələrə qədər yüksəlməsi onun peşəkarlığının və zəhmətə sədaqətinin göstəricisidir.
Onun mühəndislik fəaliyyəti innovativ yanaşmalarla zəngin olmuş, istehsalat proseslərinin təkmilləşdirilməsinə yönəlmişdir. Müəllifi olduğu 30-dan artıq səmərələşdirici təklif sənaye sistemində mühüm iqtisadi və texniki səmərə yaratmışdır.
Xüsusilə 1981 və 1986-cı illərdə mürəkkəb texniki problemlərin həllində göstərdiyi operativlik və dəqiqlik onun mühəndislik düşüncəsinin yüksək səviyyəsini nümayiş etdirir.
Kadr hazırlığı və idarəçilik fəlsəfəsi…
O, təkcə mühəndis deyil, həm də kadr yetişdirən bir məktəb yaradan ziyalıdır. Azərbaycan İES-də yeni mühəndislərin formalaşmasında onun rolu xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Onun üçün bilik yalnız fərdi sərvət deyil, gələcək nəsillərə ötürülən mənəvi sərvətdir. O, müəllimlik etmədən də müəllimlik missiyasını daşıyan bir şəxsiyyətdir.
Mingəçevir Şüşə Məhləc Zavodu və Şəki Aqrofirmasında rəhbər vəzifələrdə çalışaraq idarəçilik mədəniyyətini formalaşdırmış, kollektivləri vahid məqsəd ətrafında birləşdirməyi bacarmışdır.
Pedaqoji fəaliyyət və müəllimlik fəlsəfəsinin geniş təzahürü…
Əbülfət Həsənoğlunun həyat yolunda xüsusi mərhələ onun pedaqoji fəaliyyətidir. Mingəçevir Dövlət Universitetində fəaliyyəti onun həyatının ən yüksək mənəvi pillələrindən birini təşkil edir.
O, müəllimliyi sadəcə peşə kimi deyil, insan şəxsiyyətini formalaşdıran, düşüncə sistemini inkişaf etdirən və mənəvi dəyərləri aşılayan müqəddəs missiya kimi qəbul edir.
Onun pedaqoji fəaliyyəti elmi biliklərin ötürülməsi ilə yanaşı, tələbələrdə vətənpərvərlik ruhunun, etik davranış mədəniyyətinin və milli kimlik şüurunun formalaşmasına yönəlmişdir. Auditoriyada o, yalnız müəllim deyil, həm də həyat təcrübəsinin canlı məktəbi kimi çıxış edir.
Onun pedaqoji metodologiyası tələbkarlıq, ədalət və insanpərvərlik prinsiplərinə əsaslanır. Hər bir tələbənin fərdi potensialını üzə çıxarmaq, onu düşünməyə və araşdırmağa yönəltmək onun əsas pedaqoji məqsədidir.
Bu mənada onun pedaqoji fəaliyyəti təkcə universitet auditoriyası ilə məhdudlaşmır, həm də gənc nəslin dünyagörüşünü formalaşdıran geniş bir mənəvi məktəb funksiyası daşıyır.
Elmi-ədəbi yaradıcılıq və düşüncə sisteminin geniş spektri…
Əbülfət Həsənoğlu Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü kimi elmi və ədəbi fəaliyyətini birləşdirən nadir ziyalılardandır. Onun əsərləri təkcə ədəbi nümunələr deyil, həm də fəlsəfi, tarixi və elmi düşüncə sisteminin sintezidir.
“Kamilliyə gedən yol”, “Nəsimi ənəlhəqqinin kökləri”, “Ömrün ləpirləri”, “İ.Nəsiminin İraq divanına şərhlər”, “Qayğılar” kimi əsərlərində o, insan, zaman, tarix və mənəviyyat arasındakı əlaqəni elmi-ədəbi dillə izah edir.
Onun yaradıcılığı sözə məsuliyyətli yanaşmanın, düşüncəyə dərin hörmətin və milli yaddaşa bağlılığın təzahürüdür. Bu əsərlər həm də Azərbaycan humanitar fikrində intellektual dəyər kimi formalaşmışdır.
Yaradıcılığında elm ilə ədəbiyyat arasında sərhəd yoxdur; o, elmi faktı bədii düşüncə ilə, bədii fikri isə elmi təhlillə tamamlayır.
Mənəvi dünya, Vətən, din və sosial məsuliyyət
Əbülfət Həsənoğlunun dünyagörüşünün əsasını Vətən sevgisi, dini-mənəvi dəyərlərə ehtiram və insanlıq fəlsəfəsi təşkil edir. Onun düşüncəsində halal zəhmət ibadət, insana xidmət isə ali mənəvi borcdur.
Baş Göynük kəndi onun üçün sadəcə doğulduğu məkan deyil, həm də mənəvi identitetin mərkəzidir. Bu bağlılıq onun bütün fəaliyyətində — elmi, pedaqoji və ictimai fəaliyyətində öz əksini tapır.
Ailə modeli və mənəvi davamlılıq sistemi…
Əbülfət Həsənoğlu dörd övlad, doqquz nəvə və bir nəticə sahibi olan böyük ailənin müdrik başçısıdır. Onun ailə modeli nəsillər arasında mənəvi körpü yaradan sabit dəyərlər sisteminə əsaslanır.
Övladlarının müxtəlif sahələrdə qazandığı uğurlar onun formalaşdırdığı tərbiyə məktəbinin real nəticəsidir.
Həyat yolunun bütün mərhələlərində Əbülfət Həsənoğlunun uğurlarının arxasında dayanan mənəvi dayaqlardan biri də onun ailə möhkəmliyi və sarsılmaz həyat yoldaşı dəstəyi olmuşdur. Deyirlər ki, hər güclü kişinin arxasında bir ağıllı və səbirli qadın dayanır. Bu baxımdan 51 illik birgə həyat yolu keçmiş Mehri xanımın rolu xüsusi qeyd olunmalıdır. O, bu illər boyunca sədaqəti, səbrı və ailəyə bağlılığı ilə Əbülfət Həsənoğlunun həyat yolunu tamamlayan ən mühüm mənəvi sütunlardan biri olmuşdur. Əbülfət Həsənoğlu sevgisini və dəyərlərini qəlbində daşıyaraq, ailə bütövlüyünü hər zaman uca tutmuşdur. Bu möhkəm birlik onun həm şəxsi həyatında, həm də ictimai fəaliyyətində sabitlik və güc mənbəyinə çevrilmişdir.
Bu ailə modeli həm də sosial-mənəvi davamlılığın nümunəsidir.
Əbülfət Həsənoğlunun 75 illik ömrü bir fərdin həyat hekayəsi deyil, bir ziyalı məktəbinin, bir mənəvi sistemin və bir düşüncə ənənəsinin formalaşma tarixidir. O, sübut etmişdir ki, insanın həqiqi dəyəri onun yaşadığı illərdə deyil, yaratdığı mənəvi və intellektual izdədir.
Əbülfət Həsənoğlu bu gün də sözün işığında, xatirələrin dərin qatlarında və insan yaddaşının mənəvi məkanında yaşayan bir ziyalıdır. Onun adı Baş Göynük kəndinin yaddaşında ehtiram, elin dilində dua, nəsillərin düşüncəsində isə örnək kimi qalır. O, zamanla silinmir — zamanın özündə mənəvi dəyərə çevrilir və əbədiyaşar bir ziyalı məktəbi kimi yaşayır.

Əbülfət Həsənoğlunun 75 illik yubileyi münasibətilə onu səmimi qəlbdən təbrik edirəm. Ona möhkəm can sağlığı, uzun ömür və yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram. Onun zəngin həyat yolu, elmə və pedaqogikaya həsr olunmuş fəaliyyəti, milli-mənəvi dəyərlərə sədaqəti gələcək nəsillər üçün əsl örnəkdir. Ömrü işıqla, mənəvi dəyərlə və insanların hörməti ilə daha da ucalaraq davam etsin. Amin!

Müəllif: Şəki şəhəri 14 nömrəli tam orta məktəbin riyaziyyat müəllimi , AJB-nin üzvü, “Qızıl Qələm ” media mükafatçısı Süleymanova Ümmü İsmayıl qızı.