Rasim Balayev – Azərbaycan kinosunun əbədi yaşayan siması

Azərbaycan mədəniyyətinin və milli kinematoqrafiyanın sütunlarından biri olan Rasim Balayev bu gün – 29 mart 2026-cı ildə İstanbul şəhərində dünyasını dəyişdi. Bu xəbər yalnız bir sənətkarın yoxluğu deyil, bütöv bir dövrün, bir məktəbin, bir ruhun sükuta qərq olmasıdır.
1948-ci il avqustun 8-də Ağsu rayonunda dünyaya göz açan Rasim Balayev, sadə bir kənd mühitindən çıxaraq Azərbaycan kino tarixinin zirvəsinə yüksəlməyi bacaran nadir sənətkarlardan oldu. Onun həyat yolu əzmkarlığın, istedadın və sənətə sədaqətin canlı təcəssümü idi.
Rasim Balayevin yaradıcılığı təkcə aktyor oyunu ilə məhdudlaşmırdı – o, milli kimliyimizin, tariximizin və mənəvi dəyərlərimizin ekran dili ilə ifadə olunmasının simvoluna çevrilmişdi. Xüsusilə Nəsimi filmində yaratdığı böyük mütəfəkkir obrazı onun sənət zirvəsi hesab olunur. Bu obraz vasitəsilə o, təkcə bir şairi deyil, bütöv bir fəlsəfi dünyagörüşünü tamaşaçıya çatdırdı. Rasim Balayevin ifasında Nəsimi yalnız tarixi şəxsiyyət deyil, azad düşüncənin, haqqın və həqiqətin səsi kimi yadda qaldı.
Onun oynadığı hər bir rol – istər tarixi, istər müasir, istərsə də psixoloji obrazlar – dərin daxili aləmi, emosional zənginliyi və yüksək peşəkarlığı ilə seçilirdi. O, obrazlarına sadəcə həyat vermir, onları yaşayırdı. Bu səbəbdən tamaşaçı onun hər baxışında, hər sözündə bir həqiqət, bir səmimiyyət tapırdı.
1982-ci ildə “Xalq artisti” fəxri adına layiq görülməsi və 1986-cı ildə Dövlət mükafatı ilə təltif olunması onun sənətinə verilən yüksək qiymətin bariz nümunəsidir. Lakin Rasim Balayev üçün ən böyük mükafat xalqın sevgisi idi. O, bu sevgini illərlə qoruyub saxladı və hər zaman ona layiq olmağa çalışdı.
Onun fəaliyyəti yalnız səhnə və ekranla bitmirdi. Uzun illər Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqında katib kimi çalışaraq milli kinematoqrafiyanın inkişafına böyük töhfələr verdi, 2022-ci ildən isə ittifaqın sədri kimi bu sahənin gələcəyinə istiqamət verən əsas simalardan birinə çevrildi. O, gənc aktyorların və rejissorların yetişməsində, milli kino ənənələrinin qorunmasında əvəzsiz rol oynadı.
Rasim Balayev təkcə aktyor deyildi – o, məktəb idi, o, yol idi, o, sənətə olan inamın simvolu idi. Onun həyatı sübut etdi ki, sənət yalnız peşə deyil, bir missiyadır. Bu missiya isə insanlara həqiqəti, gözəlliyi və mənəviyyatı çatdırmaqdır.
Bu gün Azərbaycan xalqı böyük bir sənətkarla vidalaşır. Lakin belə şəxsiyyətlər heç zaman unudulmur. Onların yaratdığı obrazlar, qoyduğu izlər və yaşatdığı dəyərlər zamanın fövqündə yaşayır.
Rasim Balayev artıq aramızda olmasa da, onun ruhu Azərbaycan kinosunun hər kadrında, hər səhnəsində, hər alqışında yaşayacaq.
Allah rəhmət eləsin, böyük sənətkar. Sənət yolunuz daim işıqlı, xatirəniz əbədi olacaq…

Pərvanə Salmanqızı
Jurnalist, şair-publisist