1 Avqust – Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü

Millətin ruhunu yaşadan dil, tarixin yaddaşını qoruyan əlifba

Hər bir xalqın varlığını yaşadan, onu tarix boyunca tanıdan və gələcəyə daşıyan ən böyük mənəvi sərvəti onun ana dilidir. Dil sadəcə ünsiyyət vasitəsi deyil, xalqın düşüncə tərzi, milli kimliyi, mənəvi yaddaşı, tarixi keçmişi və mədəni irsidir. Ana dili olmayan millət kökü olmayan ağaca bənzəyər; kökü quruyan ağac necə yaşaya bilməzsə, dilini itirən xalq da zamanla öz milli varlığını itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalar.

Azərbaycan dili əsrlərin sınağından çıxmış, zəngin bədii ifadə imkanlarına malik, qədim türk dilləri ailəsinin ən gözəl nümayəndələrindən biridir. Bu dil Dədə Qorqudun hikmətini, Nizami Gəncəvinin müdrikliyini, İmadəddin Nəsiminin həqiqət fəlsəfəsini, Məhəmməd Füzulinin ilahi sevgisini, Mirzə Fətəli Axundzadənin maarifçiliyini, Cəlil Məmmədquluzadənin satirasını, Hüseyn Cavidin azadlıq düşüncəsini, Səməd Vurğunun vətən sevgisini bu günümüzə qədər yaşatmışdır.

Əlifba isə xalqın tarixini yazan, mədəniyyətini qoruyan müqəddəs açardır. Yazısı olmayan xalq keçmişini gələcəyə çatdıra bilməz. Azərbaycan xalqı tarix boyu müxtəlif əlifbalardan istifadə etmiş, hər dövrün siyasi və ictimai dəyişiklikləri əlifbamıza da təsir göstərmişdir. Lakin xalqımız bütün bu dəyişikliklərə baxmayaraq öz dilini qorumağı bacarmış, onu zənginləşdirərək gələcək nəsillərə ötürmüşdür.

Müstəqil Azərbaycanın dil siyasətində yeni mərhələ Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Dövlət dilinin qorunması, inkişaf etdirilməsi və latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına tam keçidin təmin olunması istiqamətində atılan addımlar milli dövlətçilik tariximizin mühüm səhifələrindən biridir. Məhz Ulu Öndərin 9 avqust 2001-ci il tarixli Fərmanına əsasən hər il 1 avqust “Azərbaycan Əlifbası və Azərbaycan Dili Günü” kimi qeyd edilir. Bu qərar ana dilimizin dövlət səviyyəsində qorunmasının, inkişafının və gələcək nəsillərə ötürülməsinin bariz nümunəsidir.

Bu gün Azərbaycan dili təkcə ölkəmizdə deyil, dünyanın müxtəlif guşələrində yaşayan milyonlarla soydaşımızı birləşdirən mənəvi körpüdür. Harada yaşamasından asılı olmayaraq hər bir azərbaycanlı üçün ana dili Vətən qoxusudur, ata-baba ocağının nəfəsidir, milli kimliyimizin əbədi möhürüdür.

Qloballaşmanın sürətləndiyi müasir dövrdə xarici dilləri öyrənmək mühüm əhəmiyyət daşısa da, ana dilini qorumaq daha böyük məsuliyyətdir. Dilimizi yad sözlərin təsirindən qorumaq, onu düzgün danışmaq, düzgün yazmaq və gələcək nəsillərə saf şəkildə ötürmək hər birimizin mənəvi borcudur. Çünki dil yalnız filoloqların deyil, bütün xalqın sərvətidir.

Bu gün informasiya texnologiyalarının inkişaf etdiyi bir zamanda Azərbaycan dilinin rəqəmsal mühitdə daha geniş istifadə olunması, elmi, texnoloji və ədəbi əsərlərin ana dilimizdə hazırlanması milli inkişafımızın əsas istiqamətlərindən biridir. Güclü dövlət yalnız iqtisadi və hərbi qüdrəti ilə deyil, həm də öz dilinə və mədəniyyətinə verdiyi dəyərlə tanınır.

1 Avqust bizə bir daha xatırladır ki, dilimizi qorumaq Vətəni qorumaq qədər müqəddəsdir. Çünki Vətən torpağımızın, dil isə ruhumuzun adıdır. Torpaq sərhədlərimizi, dil isə milli kimliyimizi qoruyur.

Qoy Azərbaycan dili hər zaman dövlətimizin qüdrəti, xalqımızın birliyi və milli-mənəvi dəyərlərimizin əbədi simvolu kimi yaşasın. Qoy hər bir azərbaycanlı ana dilini sevərək danışsın, onu hörmətlə qorusun və gələcək nəsillərə ən qiymətli miras kimi əmanət etsin.

Azərbaycan dili bizim milli qürurumuz, əlifbamız isə tariximizin əbədi möhürüdür. Onları yaşatmaq hər birimizin müqəddəs vətəndaşlıq borcudur.

Ana dili – milli istiqlalın mənəvi bayrağı

Tarix sübut edir ki, hər hansı xalqı məhv etmək istəyən qüvvələr ilk növbədə onun dilini, yazısını, mədəniyyətini və tarixi yaddaşını hədəf almışlar. Çünki dilini itirən xalq zaman keçdikcə öz milli kimliyindən uzaq düşür. Azərbaycan xalqı isə əsrlər boyu müxtəlif imperiyaların təzyiqlərinə baxmayaraq ana dilini qorumağı bacarmış, onu ailəsində, məktəbində, ədəbiyyatında və xalq yaradıcılığında yaşadaraq gələcək nəsillərə ötürmüşdür.

Azərbaycan dili bu gün yalnız gündəlik danışıq dili deyil, həm də müstəqil dövlətimizin Konstitusiya ilə təsbit olunmuş dövlət dilidir. Dövlət dilimizin inkişafı milli təhlükəsizliyin, milli həmrəyliyin və dövlətçilik ideologiyasının mühüm sütunlarından biridir. Dilimizdə yazılan hər kitab, hər elmi əsər, hər şeir və hər musiqi xalqımızın mənəvi xəzinəsini daha da zənginləşdirir.

Əlifbamız isə yalnız hərflər toplusu deyil. O, xalqımızın düşüncəsinin, elminin, mədəniyyətinin və tarixinin gələcəyə ötürülməsini təmin edən müqəddəs körpüdür. Bu hərflərlə yazılan hər sətir Azərbaycanın keçmişini, bu gününü və sabahını özündə yaşadır. Hər bir hərf milli yaddaşımızın işığı, hər bir söz isə mənəviyyatımızın səsidir.

Müasir dövrdə süni intellekt, rəqəmsal texnologiyalar və qloballaşma dillər qarşısında yeni imkanlar yaratmaqla yanaşı, yeni məsuliyyətlər də formalaşdırır. Azərbaycan dili rəqəmsal mühitdə nə qədər geniş istifadə olunarsa, elmi və texnoloji sahələrdə nə qədər zənginləşərsə, gələcək nəsillər üçün də bir o qədər güclü və yaşarlı olacaqdır. Buna görə də ana dilində düşünmək, yazmaq, yaratmaq və öyrətmək hər bir ziyalının və vətəndaşın müqəddəs vəzifəsidir.

Bu gün dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan milyonlarla azərbaycanlı üçün ana dili Vətənə uzanan görünməz bir körpüdür. Doğma dilimiz harada səslənirsə, orada Azərbaycan yaşayır. Harada Azərbaycan əlifbası ilə bir kitab oxunursa, bir uşaq ilk hərfini öyrənirsə, bir ana laylasını ana dilində söyləyirsə, orada milli ruh yaşayır və gələcəyə doğru yol alır.

Biz dilimizi yalnız bayram günlərində deyil, həyatımızın hər anında qorumalı, onu düzgün danışmalı, düzgün yazmalı və sevə-sevə yaşatmalıyıq. Çünki ana dili bizə əcdadlarımızdan miras qalan ən qiymətli xəzinədir. Bu xəzinəni qorumaq isə gələcək nəsillər qarşısında daşıdığımız mənəvi məsuliyyətdir.

Qoy Azərbaycan dili əsrlər boyu olduğu kimi bundan sonra da elmimizin dili, ədəbiyyatımızın dili, zəfərlərimizin dili, dövlətçiliyimizin dili və milli birliyimizin əbədi rəmzi olsun.

Yaşasın Azərbaycan dili! Yaşasın Azərbaycan əlifbası! Yaşasın milli kimliyimizi yaşadan əbədi sözümüz!

Müəllif:
Pərvanə Salmanqızı
Qazeteçi,şair,araşdırmaçı yazar, AJB üzvü,zefernews.az saytının rəhbəri, Dünya Afşarlar Dərnəyinin Azərbaycan Təmsilçisi.Türkiyənin Anasan Yazarlar Birliyinin,Daqistan Respublikası Ədəbiyyatçılar Birliyinin,Azərbaycan Təmsilçisi,Turan Yazarlar Birliyinin üzvü.