Natəvan Uğurlu – Danışır şeir!
Danışır şeir!
“Danışır şeir!” Başlığı oxuyan kimi mətnlə tanış olub, şeirin nə danışdığını bilməyə tələsdim. Maraqla oxudum. O qədər gözəl yazıdır ki, təhlil etməyə, oxumayan oxuculara söhbətin nədən getdiyini xəbər verməyi qərara aldım. Kitabxanaçının vəzifəsi budur – yaxşı əsəri mütləq təbliğ edir. Odur ki, Pərvanə Bayramqızının “Danışır şeir!” adlı yazısını oxumağı hər kəsə tövsiyə edirəm.
Danışır şeir! – Pərvanə Bayramqızı yazır
Özünü “Yaza bilməyən yazıçı” adlandırır, amma o həm gözəl yazıçı, həm də peşəkar oxucudur. Mətni oxuyanda bəlli olur ki, Azərbaycan ədəbiyyatında demək olar ki, bütün şeirlərlə tanışdır. Şeir haqqında fikirlərini elə elə gözəl ifadə edib ki, onun mətnini oxuduqdan sonra adam gedib ordakı şeirlərin hamısını tapıb oxumağa çalışır. Şeirə münasibətini bu cür ifadə edir:
“Ürəyin dolanda dərindən çəkdiyin ah kimidir şeir. Elə şerlər oxuyursan, elə bilirsən ki, düşüncələrini haçansa şairə söyləmisən, o da bunları öz adından yazıb”.
“Quş dili bilən deyiləm, heç itin də dilin bilmirəm” deyən yazıçı bu dünyada bircə şeir dilindən anladığını yazır. Yazıda ən çox diqqətimi çəkən şeirlərin bir-biri ilə maraqlı formada əlaqələndirilməsi oldu. Pərvanə xanımın şeirə sevgisindən yazdığı bu yazı saytlarda, ədəbi dərgilərdə maraqla oxunur .
M.F.Dostoyevski qadın psixologiyasını bildiyi kimi, şair də insan psixologiyasını gözəl bilir.
“Söhbət şeirdən gedirsə Nüsrət Kəsəmənlisiz keçinmək olmur” yazır. Halbuki ilk sətirlərdə “Sən demə, yenidən sevmək olarmış” şerinə görə onu az qala düşmən elan etdiyindən bəhs etmişdi. Sonradan Nüsrət poeziyasından şerindən bir bəndi duyğuların sayəsində gözəl təhlil edib:
Dəlitək daş atdıq,bir sakit gölə ,
O daşı geriyə qaytarmaq olmur .
Bu bəndin əvvəlində və sonunda yazılan cümlələrə diqqət edək:
“Təsəvvür edin sakit günlər keçirirsən, iş gücünlə məşğul olursan…beləcə yaşadığın sakit günlərin birində Nüsrət Kəsəmənlinin şerindən gələn şappıltıya diksinirsən … Sən də daş atırsan dəlitək. Atdığın daş hara düşəcək bilmirsən. Atılan daş geri qayıtmaz, yalnız topuğa dəymə şansı var”. “Daldan atılan daş topuğa dəyər” misalını yerində işlədən yazıçı Məmməd Arazı da unutmur: “Bir daş da var ey, nərdtaxtada olur. Onu da zərlə idarə edirsən. O zər qoşa düşməsə oyun daşını yerindən tərpətmək olmaz. Gölə atdığın daş da ona bənzəyir.
Bir taleyin oyununda cütlənmiş zərik,
Yüz il qoşa atılsaq da qoşa düşmərik .
Bu iki şairin şerlərindən bəndi birləşdirməklə, “Məmməd Araz, sən bir zərsən” deməklə o zərin qədrini bilən zərgər rolunda olduğunu sübut edir.
Əsasən məhəbbət mövzusunda şerlərə müraciət edən müəllif Cabir Novruzun “Ay gecikən Məhəbbətim”şerini təhlil etmək üçün çox uğurlu bənzətmə seçib:
“Bir də məclisin sonunda gələn adamlar kimi ömürə gecikən sevgi də var. Necə ki gecikən adam gələndə diqqət ona yönəlir, eləcə də vaxtsız sevgi insanların marağına səbəb olur:
Sən məni hec zaman görməyəcəksən,
Mən səni hər zaman gözləyəcəyəm.
deyir, sevimli şairimiz. Doğrudan da nə zaman gələcəyini bilmirsən, gözləyirsən və bir də görürsən ki, gəlib həyatına özündən xəbərsiz dünyanın ən ağır yükü sayılan gecikmiş məhəbbət”.
Amma Kəmalə Abıyeva bunun əksini deyir:
Axı sevgi ömrümüzün baharı,
Nə vaxt gəlsə ömrümüzə bəzəkdir.
Ürək ki var məhəbbətə möhtacdır,
Hər vaxt hər an ona sevgi gərəkdir .
Aydın Canıyevin fikri də diqqətimi çəkdi:
“Ən gözəl sevirəm sözü hələ deyilməyəndir.Sevirsən (qadın kişini kişi qadını),ilahinin belə razı qaldığı təmənnasızlıqla,gözəlliklə,heyrətamizliklə.Fəqət heç vaxt sevgini sevirəm sözünə çevirmirsən.”Sevirəm”deyənlərin hamısını toplam yaşadığı xoşbəxtliyini hamının misli qədər artığıyla yaşayırsan,amma və lakin o sevgi sözə çevrilmir,heç bir halda!Təkcə son nəfəsdə əlin əlində deyirsən ki “səni sevirəm”, həyatında eşitdiyin son söz olur “O”ndan. Son nəfəsinəcən sevdiyindən əmin olursan və bilirsən, o indi hardadır. Cəmi bircə dəfə deyirsən sevirəm sözün, bir ömrün sevgi simfoniyası olur” .
Şamil Ənvəroğlunun haqqında yazıçının dediyi sözləri də ürəkdən bəyəndim:
“O da sanki özündən yox, başqasından yazır. Elə yazır ki, bizə təzədən nəsə deməyə söz qalmır…
Varsa bu dünyada ,bir anlayanın,
Demək danışmağa səbəbimiz var.
Varsa bu dünyanın içində sevgi,
Demək yaşamağa bəhanəmiz var.
Təhlil Ayaz Arabaçının şeri ilə bitir:
Salxım gülüşlərini,
Unuda bilər ləbin.
Acısını dadmağa,
Hazırsanmı bu həbin,
Bir çevrədə zamanı,
Qovan üç boz əqrəbin
Heç ağlına gəlməyən,
Anında ayrılıq var .
“Şeirli gecələr, şeirli anlar uzaqda…indi şeir şeirlərinin zamanıdır. Bu şeirləri onda sevdim. Yazmaqla vidalaşmaq istəyəndə.
O gecə saat beşə işləmiş bitdi son cümlə. Altı tamamacan yata bilmədim. Özümlə mübarizə aparırdım. Bacaracaqsan. Özümü inandırmağa çalıçdım. Elə bildim ki, etməyə məcbur olduğum işin öhdəsindən gələcəm. Yazmamağı deyirəm …”
Olmayacaq, Pərvanə xanım. Yazı-pozu adamları yazmağı dayandıra bilməzlər. Axı onları yaşadan yazmaqdır.
Və nəhayət son şerdən əvvəlki son cümlə:
“Özümüz olsaydıq ən gözəl qismət yazardıqmı özümüzə? Xeyr, yaza bilməzdik, yazmağı hər kəs bacarmır. Ona görə başqalarının yazdığına möhtacıq. Yazıları anlamaq da hər hərf tanıyana məxsus qabiliyyət deyil. Yoxsa bu şeirlər insanların mənəvi dünyalarını gözəlləşdirərdi. Yoxsa hər kəs yaşadıqlarını özü şerləşdirərdi. O hissi özümüz yaşamırıqsa, oxuyaq və duyaq ! Yaza bilmiriksə, susaq və dinləyək!
Danışır şeir!”
Həqiqtən yazmağı hər adam bacarmır, Pərvanə xanım. Sizlər seçilənlərdənsiniz. Bizsə – yaza bilməyənlər isə sizin yazılarınıza möhtacıq. Siz yazın, biz oxuyaq. Yazınız şeiri mənə təzədən sevdirdi. Yaradıcılıq uğurlarınız bol olsun .
Müəllif: Natəvan Uğurlu
“Axıdılmış qanın izi ilə” əsəri haqqında
>>>> ƏN ÇOX OXUNAN HEKAYƏ <<<<
Mustafa Müseyiboğlu adına kitabxana
===============================================
<<<< WWW.YAZARLAR.AZ və WWW.USTAC.AZ >>>>
Əlaqə: Tel: (+994) 70-390-39-93 E-mail: [email protected]