Xocalı soyqırımı – Tarixin Qanlı Gecəsi

1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Azərbaycan tarixinin ən ağır, ən ağrılı və ən unudulmaz səhifələrindən biri yazıldı. Qarabağın səssiz, qarlı gecəsində bir şəhər – Xocalı – insanlıqdan uzaq vəhşətin hədəfinə çevrildi.
Bu faciə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən, keçmiş SSRİ ordusunun 366-cı motoatıcı alay iştirakı ilə törədildi. Məqsəd yalnız bir şəhəri işğal etmək deyildi – məqsəd bir xalqın iradəsini qırmaq, yaddaşını silmək, gələcəyini qorxu ilə möhürləmək idi.
Lakin tarix göstərdi ki, millətin yaddaşı güllə ilə silinmir…
Qarlı Gecədə Donan Ümidlər
Xocalı strateji mövqeyə malik kiçik bir şəhər idi. Amma həmin gecə orada baş verənlər yalnız coğrafiyanın deyil, insanlığın faciəsi idi. Qadınlar, uşaqlar, qocalar – silahsız, müdafiəsiz insanlar qarlı meşələrə doğru qaçarkən gülləbaran edildi.
Bu, sadəcə müharibə deyildi. Bu, dinc əhaliyə qarşı yönəlmiş planlı qətliam idi.
Ana öz körpəsini sinəsinə sıxaraq son nəfəsini verdi. Ata ailəsini qorumağa çalışarkən şəhid oldu. Uşaqların qorxu dolu baxışları fevral gecəsinin şaxtasından daha soyuq idi.
İnsanlığa Qarşı Cinayət
Xocalı soyqırımı beynəlxalq hüquqa görə insanlığa qarşı törədilmiş cinayət aktıdır. Bu hadisə yalnız Azərbaycanın deyil, bütün bəşəriyyətin vicdanına yazılmış qanlı bir imtahandır.
Tarixdə soyqırımlar çox olub, lakin hər birinin mahiyyətində eyni sual dayanır:
İnsan necə bu qədər qəddar ola bilər?
Xocalı faciəsi bizə göstərdi ki, müharibənin ən böyük qurbanı insanlıqdır.
Xocalı – Yaddaşımızın Qanayan Yarası
Bu faciə Azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz qoydu. Hər il fevralın 26-da ölkəmizdə minlərlə insan şəhidlərin xatirəsini ehtiramla yad edir. Bu, təkcə matəm günü deyil – bu, həm də yaddaş günüdür.
Çünki unutmaq ikinci dəfə itirməkdir.
Xocalı yalnız bir şəhərin adı deyil.
Xocalı – anaların göz yaşıdır.
Xocalı – yarımçıq qalan uşaqlıqdır.
Xocalı – donmuş bir gecənin susmayan fəryadıdır.
Tarixin Dərsi və Gələcəyə And
Bu faciə bizə bir həqiqəti öyrətdi:
Milli birlik və güclü dövlətçilik xalqın varlığının təminatıdır.
Şəhidlərin ruhu qarşısında borcumuz yalnız yas saxlamaq deyil – güclü olmaq, tariximizi dünyaya anlatmaq və ədalətin bərqərar olması üçün mübarizə aparmaqdır.
Xocalı şəhidlərinin xatirəsi əbədi yaşayacaq.
Onların qanı ilə yazılan tarix millətin şərəf kitabında silinməz iz olaraq qalacaq.
Ruhunuz şad olsun, Xocalı şəhidləri…
Sizin ağrınız bizim yaddaşımızdır.
Sizin adınız bizim qürurumuzdur.

Pərvanə Salmanqızı
Jurnalist, şair-publisist.