Türk Hərbi Hava Qüvvələrinin Qəhrəmanı – Şəhid Pilot Kapitan Cengiz Topel

(2 sentyabr 1934 – 8 avqust 1964)
Pərvanə Salmanqızı

Türk millətinin şanlı tarixində elə qəhrəmanlar var ki, onların həyatı, mübarizəsi və şəhidliyi yalnız bir dövrün deyil, bütöv bir millətin yaddaşında silinməz iz buraxır. Kapitan Cengiz Topel də həmin qəhrəmanlardan biridir. O, vətən sevgisini, millətinə sədaqətini, Türkün əyilməz iradəsini canı bahasına sübut etdi.

Uşaqlıqdan Qəhrəmanlığa Aparan Yol

1934-cü ilin 2 sentyabrında İzmitdə dünyaya göz açan Cengiz Topel uşaqlıq illərindən zəka, cəsarət və dürüstlüyü ilə seçilirdi. Onun ailəsi gənc Cengizi vətənə, milli dəyərlərə sədaqət ruhunda böyütmüşdü.

Hərb sənətinə olan marağı onu əvvəlcə Hərbi Dəniz Akademiyasına apardı. Lakin qəlbinin dərinliklərində göylərə, sonsuzluğa, azadlığa doğru bir çağırış vardı. Bu çağırış onu Türk Hərbi Hava Qüvvələrinə gətirdi. Təhsilini müvəffəqiyyətlə başa vurduqdan sonra gənc pilot qısa zamanda bacarığı, dəqiqliyi və qorxmazlığı ilə seçilərək komandanlığın diqqətini çəkdi.

Türk Hərbi Hava Qüvvələrinin Şahinlərindən Biri

1950-ci illərin sonu Türk Hərbi Hava Qüvvələrinin inkişaf dövrü idi. Bu mərhələdə Cengiz Topel özünü yalnız yüksək peşəkarlığı ilə deyil, həm də komandaya olan bağlılığı və millət sevgisi ilə fərqləndirdi. Müxtəlif tipli döyüş təyyarələrini idarə edərək mürəkkəb əməliyyatlarda uğur qazandı.

Hərbi yoldaşlarının xatirələrinə görə, Cengiz hər zaman sakit, mülayim, lakin hədəfləri uğrunda sonadək mübarizə aparacaq qədər iradəli idi. Onun üçün göylər yalnız vəzifə yeri deyil, həm də milli əmanət idi.

Kipr – Millətin Qəlbindəki Yara

1960-cı illərin əvvəllərində Kiprdə yaşayan türk icması ciddi təhlükə ilə üz-üzə idi. Yunan millətçiləri tərəfindən həyata keçirilən hücumlar, qətliamlar və təzyiqlər bölgədə insanlıq faciəsinə səbəb olurdu. Türkiyə, beynəlxalq hüquq çərçivəsində Kiprdəki soydaşlarını qorumaq üçün hərbi hazırlıqlara başladı.

8 avqust 1964-cü ildə Türk Hərbi Hava Qüvvələri Kipr üzərində “xəbərdarlıq uçuşları”na start verdi. Bu, bölgədəki yunan hücumlarını durdurmaq və türklərə qarşı qırğınların qarşısını almaq məqsədi daşıyırdı.

Tarixi Uçuş və Son Nəfəsə Qədər Mübarizə

Cengiz Topel həmin gün F-100 Super Sabre tipli təyyarə ilə döyüşə qatıldı. Göy üzündə ildırım sürəti ilə irəliləyən gənc kapitan Kiprin semasında qəhrəmanlıq dastanı yazırdı.

Lakin yunan zenit toplarının intensiv atəşi nəticəsində onun təyyarəsi vuruldu. Son anda paraşütlə tullanan Cengiz yerə endikdən dərhal sonra yunan əsgərləri tərəfindən əsir götürüldü.

Bu andan etibarən Cengiz Topel yalnız bir pilot deyildi, o, Türk millətinin şərəfini, Kiprdəki türklərin ümidi və iradəsini təmsil edən bir simvol idi.

İşgəncə və Şəhidlik

Yunan hərbiçiləri beynəlxalq qanunları pozaraq əsir pilotun həyatını qorumaq əvəzinə ona amansız işgəncələr verdilər. Onun başına və bədəninə ağır zərbələr endirildi, təhqir edildi, sonda isə işgəncələr nəticəsində şəhid edildi.

Sonralar Türkiyəyə verilən rəsmi hesabatlarda Cengiz Topelin bədəni tanınmaz halda idi. Onun daxili orqanlarının çıxarıldığı, döyülərək öldürüldüyü məlum oldu. Bu, təkcə bir insanın faciəsi deyil, insanlıq əleyhinə törədilmiş bir cinayət idi.

Türk Millətinin Matəmi və Qüruru

Cengiz Topelin şəhidliyi xəbəri bütün Türkiyəni sarsıtdı. İstanbul, Ankara, İzmit küçələrində yüz minlərlə insan göz yaşı içində bu qəhrəman övladını qarşılayırdı.

Onun dəfn mərasimi milli birlik nümunəsinə çevrildi. Hər kəs bir ağızdan “Vətən sağ olsun!” deyirdi. Çünki Cengiz Topel yalnız canını fəda etməmişdi, həm də millətin birliyinə, şərəfinə, qüruruna möhür vurmuşdu.

Adı Əbədiyyətə Yazılan Qəhrəman

Bu gün Türkiyədə və Kiprdə çoxlu sayda məktəb, küçə, hərbi baza, hava limanı Cengiz Topel adını daşıyır. Onun xatirəsinə inşa edilən “Cengiz Topel Hava Limanı” qəhrəmanın irsini yaşadan abidələrdən yalnız biridir.

Hər il 8 avqust günü Türkiyə və Kiprdə Cengiz Topelin xatirəsi ehtiramla yad edilir. Türk Hərbi Hava Qüvvələrinin yeni nəsil pilotları üçün Cengiz Topel sadəcə bir şəhid deyil, həm də əqidə, qeyrət və fədakarlıq rəmzidir.

Mənəvi Mesaj

Cengiz Topelin həyat və şəhidlik hekayəsi bizə bir daha göstərir ki:

Vətən sevgisi hər cür qorxunu məğlub edə bilir.

Şəhidlik ölümsüzlüyün ən ali formasıdır.

Türk milləti qəhrəman övladları ilə güclənir, onların irsi ilə yüksəlir.

Onun adı bu gün yalnız tarix kitablarında deyil, Türk millətinin qəlbində də yaşayır.

> “Mənim üçün göylər azadlığın, vətən isə əbədi dəyərin adıdır. Əgər lazım olarsa, canımı bu uğurda fəda edərəm.”
— Kapitan Cengiz Topel

Nəticə

Cengiz Topel Türk millətinin şanlı tarixində əbədi qəhrəmandır. Onun adı cəsarət, fədakarlıq və vətən sevgisinin ən ali nümunəsi kimi gələcək nəsillərə ötürüləcək.

> Ruhun şad olsun, Kapitan Cengiz Topel!
Sən Türk millətinin göylərdəki ulduzusan!

Pərvanə Salmanqızı.
İctimai xadim, jurnalist, şair-publisist